«Κόκκινος συναγερμός» έχει σημάνει στο υπουργείο Οικονομικών εν όψει της έναρξης της διαδικασίας υποβολής των φετινών φορολογικών δηλώσεων. Ενώ ο δημοσιονομικός πήχυς είναι στα ύψη -ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων θα πρέπει να αποδώσει φέτος πάνω από 8 δισ. ευρώ-, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις μείωσης των εισοδημάτων που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της περσινής χρονιάς. Από τις αναλυτικές περιοδικές δηλώσεις που υποβάλλονται στο ΙΚΑ, από τις δηλώσεις ΦΠΑ των ελεύθερων επαγγελματιών αλλά και από τις δηλώσεις όπου εμφανίζεται η παρακράτηση στους αυτοαπασχολουμένους προκύπτουν δύο ανησυχητικές ενδείξεις: 

1. Ακόμα μεγαλύτερη αύξηση του αριθμού των μισθωτών που δεν θα πληρώσουν καθόλου φόρο εισοδήματος, λόγω του ότι πέρυσι εισέπραξαν λιγότερα από 8.800 ευρώ (σ.σ.: αυτό είναι το ισχύον αφορολόγητο όριο).
2. Σαφείς τάσεις μείωσης των φορολογητέων κερδών των ελεύθερων επαγγελματιών και των αυτοαπασχολουμένων, εξαιτίας και της επικείμενης σύνδεσης των ασφαλιστικών εισφορών με το δηλωθέν εισόδημα του 2016.
Αν οι ενδείξεις γίνουν... αποδείξεις, το υπουργείο Οικονομικών θα βρεθεί αντιμέτωπο με απώλειες εσόδων ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ τόσο από φόρο εισοδήματος και εισφορά αλληλεγγύης όσο και από τέλος επιτηδεύματος και ασφαλιστικές εισφορές.

Ηδη, τα στατιστικά στοιχεία που δημοσιεύονται εντείνουν την ανησυχία. Ενδεικτικά, είναι τα εξής:

1. Στο πρώτο δίμηνο του 2017, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων έχει αποδώσει 131 εκατομμύρια ευρώ λιγότερα από ό,τι είχε προϋπολογίσει το υπουργείο Οικονομικών. Αντί να εισρεύσουν στα κρατικά ταμεία 1,192 δισ. ευρώ, μπήκαν μόλις 1,061 δισ. ευρώ, ποσό το οποίο είναι μικρότερο ακόμα και σε σχέση με το πρώτο δίμηνο του 2016 (1,091 δισ. ευρώ). Κανονικά, τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων θα έπρεπε φέτος να είναι αυξημένα σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό δίμηνο. Και αυτό διότι τον Ιανουάριο του 2016 δεν είχε ενεργοποιηθεί ακόμη η καινούργια φορολογική κλίμακα με το μειωμένο αφορολόγητο αλλά και τους αυξημένους φορολογικούς συντελεστές, ούτε και η καινούργια κλίμακα υπολογισμού της εισφοράς αλληλεγγύης. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Φεβρουάριος ήταν πολύ χειρότερος από τον Ιανουάριο. Τον πρώτο μήνα της φετινής χρονιάς είχε προϋπολογιστεί να εισπραχθούν 424 εκατ. ευρώ και συγκεντρώθηκαν 416 εκατ. ευρώ. Τον Φεβρουάριο, όμως, εισπράχθηκαν 645 εκατ. ευρώ έναντι στόχου για 768 εκατ. ευρώ. Τον συγκεκριμένο μήνα, οι επιχειρήσεις υποβάλλουν δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων για τον Δεκέμβριο. Ετσι, η υστέρηση του Φεβρουαρίου ουσιαστικά αποτυπώνει την εξέλιξη των εισοδημάτων από μισθωτές υπηρεσίες και ελευθέρια επαγγέλματα του τελευταίου μήνα του έτους. Τον Μάρτιο υπάρχουν φόβοι ότι η εικόνα θα είναι ακόμη χειρότερη. Ο Ιανουάριος είναι ο πρώτος μήνας που έπρεπε να εκδοθούν δελτία παροχής υπηρεσιών με ενσωματωμένες τις ασφαλιστικές εισφορές. Χιλιάδες αυτοαπασχολούμενοι που μπορούν να χαρακτηριστούν ως «μπλοκάκηδες» δεν έκοψαν καν τα μπλοκάκια τους, καθώς τα λογιστήρια δεν είχαν λάβει οδηγίες για το τι πρέπει να κάνουν (σ.σ.: το τοπίο ξεκαθάρισε σε έναν βαθμό μόλις την προηγούμενη Τρίτη). Οσο για τους αυτοαπασχολουμένους, εκδίδουν πλέον αποδείξεις παροχής υπηρεσιών γνωρίζοντας ότι σε κάθε παραστατικό επιβάλλεται και παρακράτηση φόρου 20%, και ασφαλιστική εισφορά από 26,95% έως 38,1%, αλλά και ΦΠΑ 24%. Το κίνητρο της απόκρυψης είναι κάτι περισσότερο από προφανές.

2. Οι στατιστικές της Εργάνης αλλά και του ΕΦΚΑ δείχνουν συνεχή αύξηση στον αριθμό των υπαλλήλων που αμείβονται με αποδοχές χαμηλότερες του αφορολόγητου ορίου, αλλά και συνεχή πτώση στον «μέσο μισθό». Μόνο μέσα στο 2016, ο αριθμός των εργαζομένων με μερική ή εκ περιτροπής απασχόληση αυξήθηκε κατά 19.019 άτομα συγκριτικά με το 2015. Οι περίπου 382.729 εργαζόμενοι που εργάζονται για λιγότερες από 4 ώρες ημερησίως δεν πληρώνουν ούτε ένα ευρώ φόρο εισοδήματος. Μηδενικές κρατήσεις για φόρο ή εισφορά αλληλεγγύης γίνονται και στους 467.167 εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, που εισπράττουν από 500 έως 800 ευρώ τον μήνα. Ο αντίστοιχος αριθμός το 2015 ήταν 44.6749 άτομα. Από τα στοιχεία της Εργάνης προκύπτει ότι το 2016 ήταν έτος αύξησης της απασχόλησης, με τον αριθμό των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα να αυξάνεται από τα 1,619 εκατ. άτομα το 2015 στα 1,702 εκατ. άτομα το 2016, δηλαδή κατά 82.679 άτομα. Από αυτούς, όμως, οι μισοί δεν θα πληρώνουν καθόλου φόρο, κάτι που σημαίνει ότι και η αύξηση της απασχόλησης έχει σχεδόν μηδενικό αντίκτυπο για τα φορολογικά έσοδα. Οσον αφορά τον μέσο μισθό, αυτός έχει υποχωρήσει μέσα στο 2016 κάτω από τα 950 ευρώ τον μήνα. Τα τελευταία αναλυτικά στοιχεία του ΙΚΑ αφορούν στη μισθολογική περίοδο του περασμένου Μαΐου και δείχνουν ότι ο μέσος μισθός έχει υποχωρήσει σε επίπεδα χαμηλότερα και από αυτά του Ιουλίου του 2004. Διαμορφώνεται στα 949,69 ευρώ, έναντι 974,48 ευρώ που ήταν τον Νοέμβριο του 2015 ή 1.285 ευρώ που ήταν τον Ιούλιο του 2011. Ακόμα και τον Ιούλιο του 2004 ο μέσος μισθός ήταν 977,13 ευρώ.


Δύσκολοι γρίφοι ζητούν απάντηση

Από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων το υπουργείο Οικονομικών έχει προϋπολογίσει να εισπράξει φέτος περίπου 8,203 δισ. ευρώ. Από αυτά τα 5 δισ. ευρώ πρέπει να εισπραχθούν μέσω της παρακράτησης, ενώ καθοριστική θα είναι η διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων. Ουσιαστικά, τα χρεωστικά εκκαθαριστικά θα πρέπει να αποδώσουν περισσότερα από 3 δισ. ευρώ προκειμένου να εκπληρωθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι. Πέρυσι, με τα χρεωστικά εκκαθαριστικά βεβαιώθηκαν 3,923 δισ. ευρώ. Φυσικά, δεν εισπράχθηκαν όλα, καθώς ο συντελεστής εισπραξιμότητας στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων ήταν πέρυσι χαμηλότερος του 70%, με αποτέλεσμα από τα 3,923 δισ. ευρώ να εισπραχθούν τελικώς τα 2,692 δισ. ευρώ. Φέτος, το ποσό της βεβαίωσης θα είναι ακόμα μεγαλύτερο, λόγω της νέας εισφοράς αλληλεγγύης και της νέας κλίμακας υπολογισμού του φόρου, με αποτέλεσμα να εκφράζονται φόβοι ότι ο συντελεστής εισπραξιμότητας θα πέσει σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα.

Το δεύτερο στοιχείο ανησυχίας σχετικά με τη φετινή διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων είναι ο παράγοντας «αυτοαπασχολούμενοι». Το υπουργείο Εργασίας έχει ανακοινώσει ότι θα υπολογίσει εκ νέου τις ασφαλιστικές εισφορές του 2017 βασιζόμενο στα καθαρά κέρδη του 2016 που θα εμφανιστούν στις φετινές φορολογικές δηλώσεις. Τα καθαρά κέρδη, βέβαια, δεν τα γνωρίζουν ακόμη ούτε οι λογιστές των αυτοαπασχολουμένων, καθώς μόλις την προηγούμενη εβδομάδα ήταν προγραμματισμένο να εκπνεύσει η προθεσμία για την υποβολή των συγκεντρωτικών καταστάσεων πελατών - προμηθευτών. Είναι προφανές ότι θα υπάρξουν χιλιάδες επαγγελματίες που θα επιδιώξουν να «μαγειρέψουν» τα καθαρά κέρδη, προκειμένου να γλιτώσουν και από φόρους αλλά και από ασφαλιστικές εισφορές.

Από την εφημερίδα "Επένδυση"