Σε όλους τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους αλλά και τους αγρότες -με εξαίρεση περίπου 3.000-4.000 άτομα σε σύνολο 5,8 εκατομμυρίων φορολογουμένων- θα δοθεί έκπτωση φόρου ή έμμεσο «αφορολόγητο».

Ακόμα και αν το εισόδημά τους είναι υψηλότερο των 100.000 ευρώ, έκπτωση φόρου θα υπάρχει. Δεν θα δίδεται όμως... δωρεάν. Το «αντάλλαγμα» που θα καλούνται να προσφέρουν οι φορολογούμενοι θα είναι η πραγματοποίηση πληρωμών με πιστωτικές ή χρεωστικές κάρτες ή με πληρωμές μέσω τραπεζικών λογαριασμών. Δηλαδή, αφορολόγητο θα δίδεται μόνο σε όποιον δέχεται να καταγράφονται οι συναλλαγές του, από τις πληρωμές στο σουπερμάρκετ μέχρι και την αποπληρωμή των δόσεων του στεγαστικού δανείου.

Πως θα δίδεται η έκπτωση

Ο νέος κώδικας φορολογίας εισοδήματος, έτσι όπως φέρεται να έχει συμφωνηθεί με τους εκπροσώπους των θεσμών, προβλέπει μια ουσιαστική διαφορά στον τρόπο υπολογισμού της φορολογικής έκπτωσης σε σχέση με πέρυσι. Ναι μεν, η έκπτωση θα είναι μικρότερη -2.000 ευρώ, αντί για 2.100 ευρώ που ήταν μέχρι τώρα-, αλλά θα δίδεται σε όλους. Πώς θα γίνει αυτό; Αλλάζει ριζικά ο μηχανισμός απομείωσης της έκπτωσης φόρου. Αντί ο «βηματισμός» μείωσης από τα 22.000 ευρώ και πάνω να είναι τα 100 ευρώ ανά 1.000 ευρώ εισοδήματος, περιορίζεται στα 10ευρώ ανά 1.000 ευρώ εισοδήματος.

Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι ο φόρος εισοδήματος θα είναι λιγότερος -το αντίθετο-, καθώς συνδυάζεται με αλλαγή του τρόπου φορολόγησης των εισοδημάτων. Σημαίνει, όμως, ότι πολύ περισσότεροι φορολογούμενοι σε σχέση με πέρυσι θα έχουν κίνητρο να κάνουν πληρωμές με πιστωτική ή χρεωστική. Πώς ακριβώς αποτυπώνεται το νέο σύστημα σε αριθμούς;

Για τους έχοντες εισόδημα από μισθούς και συντάξεις έως και 22.000 ευρώ, η έκπτωση με το νέο καθεστώς θα είναι μικρότερη. Ο λόγος προφανής: μειώνεται η έκπτωση κατά 100 ευρώ, κατόπιν συμφωνίας με τους δανειστές. Για τους έχοντες εισοδήματα άνω των 22.000 ευρώ έως 42.000 ευρώ, η έκπτωση φόρου θα είναι από του χρόνου μεγαλύτερη ακόμα και κατά 1.780 ευρώ. Δηλαδή, ο έχων εισόδημα 41.000 ευρώ θα δικαιούται έκπτωσης φόρου 1.790 ευρώ, ενώ μέχρι σήμερα δικαιούνταν μόλις 100 ευρώ.

Το κυνήγι της κάρτας

Αυτή η θετική διαφορά προκύπτει ακριβώς από την αλλαγή του «βηματισμού» (τη μείωση των 100 ευρώ που ίσχυε μέχρι τώρα με τη μείωση των 10 ευρώ που θα ισχύσει από εδώ και στο εξής). Για τους έχοντες εισόδημα από 42.000 ευρώ έως και 219.000 ευρώ, η έκπτωση φόρου θα δοθεί για πρώτη φόρα. Έτσι, περίπου 490.000 μισθωτοί και συνταξιούχοι -και μάλιστα αυτοί με τα υψηλότερα εισοδήματα- θα μπουν και αυτοί στο κυνήγι των συναλλαγών με κάρτα προκειμένου να μην πληρώσουν πρόσθετο φόρο, ο οποίος θα φτάνει ακόμα και τα 1.780 ευρώ.  Οι αγρότες θα ανακτήσουν για πρώτη φορά το δικαίωμα στο αφορολόγητο, καθώς μέχρι τώρα φορολογούνταν αυτοτελώς με συντελεστή 13%. Βέβαια, στο συνολικό φορολογητέο εισόδημα θα προστίθεται πλέον και το ποσό των αγροτικών επιδοτήσεων (του λεγόμενου πυλώνα ένα).

Το ζήτημα, όμως, είναι ότι και οι περίπου 430.000 αγρότες θα έχουν κάθε λόγο να κάνουν συναλλαγές με πλαστικό χρήμα για να μη βαρύνει το εκκαθαριστικό της Εφορίας. Το επόμενο ερώτημα που θα κληθεί να απαντήσει το υπουργείο Οικονομικών είναι το ποια θα είναι η αξία των συναλλαγών που θα πρέπει να πραγματοποιεί ο φορολογούμενος με κάρτες προκειμένου να εξασφαλίζει το αφορολόγητο. Οι μέχρι τώρα πληροφορίες αναφέρουν ότι για το 2016 -οπότε το μέτρο θα ξεκινήσει πιλοτικά - οι υποχρεωτικές πληρωμές με πλαστικό χρήμα θα υπολογίζονται ως ποσοστό του εισοδήματος, και μάλιστα με κλιμακούμενους συντελεστές. Όσο μεγαλύτερο είναι το εισόδημα, τόσο μεγαλύτερο θα είναι και το ποσό των ζητούμενων ηλεκτρονικών αποδείξεων.

Η διαφορά σε σχέση με όσα γνωρίζαμε μέχρι τώρα για τη συλλογή των αποδείξεων είναι ότι στο «καλάθι» των ηλεκτρονικών πληρωμών θα μετρούν τα πάντα: ακόμη και οι πληρωμές των στεγαστικών δανείων ή των ενοικίων ή των λογαριασμών σε ΔΕΚΟ και προφανώς όχι μόνο οι αγορές καταναλωτικών ειδών. Αφού δοκιμαστεί το μέτρο σε πιλοτικό στάδιο, θα ακολουθήσει η κανονική εφαρμογή, με τους συντελεστές να φτάνουν ακόμα και στο 60% του εισοδήματος (αντί για 40% που θα είναι ο μέγιστος συντελεστής στην πιλοτική περίοδο εφαρμογής του μέτρου).