Επιφυλάξεις για το πώς θα λειτουργήσει αλλά και τι τελικώς θα αποδώσει η απελευθέρωση της λειτουργίας των καταστημάτων τις Κυριακές εκφράζουν παράγοντες του εμπορίου, οι οποίοι εκτιμούν ότι, παρά την ψήφιση του σχετικού νόμου, παραμένουν οι «ασάφειες». 

Η στάση των μεγάλων εμπορικών ομίλων αλλά και των τουριστικών παραγόντων παραμένει θετική, εκτιμώντας ότι το μέτρο θα βοηθήσει την τόνωση της εμπορικής κίνησης στα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και στις τουριστικές περιοχές. Εκτιμούν, όμως, ότι «στην πράξη» θα φανεί αν ο νέος νόμος «τελικώς ισχύσει», υπενθυμίζοντας αντιδράσεις και δικαστικές αποφάσεις που κατά καιρούς έχουν μπλοκάρει το άνοιγμα των καταστημάτων τις Κυριακές. Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζουν ότι, εφόσον το θέμα άνοιξε με επίσημο τρόπο, είναι θέμα χρόνου οι περιορισμοί που θέτει (ιστορικό κέντρο Αθήνας-Θεσσαλονίκης, η περιοχή του μητροπολιτικού Αεροδρόμιου «Ελ. Βενιζέλος» και τουριστικές περιοχές)... να αρθούν από τις πιέσεις που ευλόγως θα ασκηθούν σε περιφερειάρχες περιοχών.

Η σημαντικότερη, ωστόσο, επιφύλαξη σχετίζεται με το κόστος εφαρμογής του μέτρου, καθώς η εμπορική ανταπόδοση δεν θεωρείται δεδομένη. Σύμφωνα με τους σχετικούς υπολογισμούς μεγάλων εμπορικών δομών για το αθηναϊκό κέντρο και μόνον «νόημα θα είχε το άνοιγμα των καταστημάτων περίπου 15 Κυριακές τον χρόνο». Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η εκμετάλλευση του τουριστικού ρεύματος είναι σαφώς ένα σημαντικό κίνητρο, ωστόσο εκτιμάται ότι θα πρέπει να αναθεωρηθεί το ωράριο λειτουργίας τις Κυριακές. Σε κάθε περίπτωση, όμως, παράγοντες της αγοράς θεωρούν πρώιμο κάθε υπολογισμό κόστους και ανταποδοτικότητας. Εκτιμούν, τέλος, ότι «η αγορά, εφόσον έχει την επιλογή, θα κάνει τις δοκιμές της και θα ισορροπήσει στη χρήση της δυνατότητας ανοίγματος την Κυριακή με βάση εμπορικά κριτήρια».

Η δεξαμενή του τουρισμού

Η ραγδαία ανάπτυξη της τουριστικής κίνησης προς την Αθήνα αλλά και της διοργάνωσης συνεδρίων στην πρωτεύουσα αποτελεί, πάντως, τη βάση για την επένδυση χρόνου και πόρων εκ μέρους του εμπορίου. Αν και ο μόνιμος πληθυσμός καταναλωτών δεν δείχνει να μπορεί να υποστηρίξει τη διεύρυνση του ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων, εντούτοις η προσέλευση τουριστών δημιουργεί προσδοκίες. Ειδικότερα για την Αθήνα αλλά και τη Θεσσαλονίκη, ο τουρισμός πόλεων (city breaks) και η διοργάνωση συνεδρίων αποτελούν δύο ανερχόμενα ειδικά τουριστικά προϊόντα, τα οποία ενεργοποιούν μεγάλα τμήματα της τοπικής αγοράς και παράγουν μεγάλους τζίρους. Οι δύο συγκεκριμένες θεματικές μορφές τουρισμού αποτέλεσαν διαχρονικό αίτημα των φορέων του τουρισμού, σε μια προσπάθεια να αυξηθούν τα έσοδα από τον τουρισμό.

Σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου Αθηναίων, την τελευταία τετραετία οι ξένοι επισκέπτες της Αθήνας αυξήθηκαν κατά 2 εκατ., φθάνοντας το 2016 στο ιστορικό ρεκόρ των 4,5 εκατ. επισκεπτών (400.000 περισσότεροι από το 2015, + 8%). Στη διετία 2014-2015, ταυτόχρονα, η Αθήνα αναρριχήθηκε 25 θέσεις στην παγκόσμια κατάταξη οργάνωσης συνεδρίων. Η Αθήνα, μάλιστα, προσελκύει τα περισσότερα συνέδρια που οργανώνονται στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον δήμαρχο, Γ. Καμίνη, το 2015 η πρωτεύουσα φιλοξένησε το 57% των συνεδρίων που διοργανώθηκαν στη χώρα μας και ο τζίρος που διοχετεύθηκε στην αγορά της πόλης υπολογίζεται σε 51 εκατ. ευρώ, ενώ η κατά κεφαλή δαπάνη υπολογίζεται σε 2.000 ευρώ, ποσό διόλου ευκαταφρόνητο συγκρινόμενο με το μέσο όρο κατανάλωσης άλλων κατηγοριών τουριστών, αλλά και με το γεγονός ότι η συγκεκριμένη υψηλή δαπάνη πραγματοποιείται σε σύντομο διάστημα, όσο δηλαδή διαρκούν τα city breaks (από 2 έως 4 ημέρες) ή τα συνέδρια.

Οι υποστηρικτές των δύο συγκεκριμένων μορφών τουρισμού υποστηρίζουν πως τα οφέλη διαχέονται στο σύνολο της αγοράς. Παράγοντες του χώρου, ωστόσο, επισημαίνουν πως κερδισμένοι θα είναι κατά κύριο λόγο μεγάλα ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων, οι επιχειρήσεις εστίασης, που αποτελούν τη νέα gourmet «βιτρίνα» της πρωτεύουσας, αλλά και καταστήματα μόδας και τα χρυσοχοεία.

Oι λεπτομέρειες και οι αντιδράσεις

Το πιο σημαντικό, πάντως, είναι ότι η απελευθέρωση δεν θα είναι οριζόντια και δεν θα γίνει κεντρικά, αφού μόνο για το ιστορικό κέντρο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης θα υπάρξει νομοθετική ρύθμιση, ενώ για τον Πειραιά και το παραλιακό μέτωπο θα προβλέπεται η έκδοση υπουργικής απόφασης βάσει της οποίας θα καθοριστούν ποια σημεία στις συγκεκριμένες περιοχές θα μπορούν να ανοίξουν τα καταστήματα τις Κυριακές. Η ύπαρξη στην εικόνα έκδοσης υπουργικής απόφασης επί της ουσίας ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, αφού και στο παρελθόν η υπουργική απόφαση του πρώην υφυπουργού Ανάπτυξης Γεράσιμου Γιακουμάτου είχε καταπέσει στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Κάτι που προτίθενται να κάνουν και για τη νέα ρύθμιση, η οποία ψηφίστηκε στη Βουλή. Οι μικρομεσαίοι του εμπορίου έχουν ήδη εκδηλώσει την πρόθεση να προσφύγουν κατά του μέτρου αλλά και να προχωρήσουν σε ασφαλιστικά μέτρα για να ανασταλεί η εφαρμογή της απόφασης της κυβέρνησης.

Μικρές αλλαγές στην περιφέρεια

Σε ό,τι αφορά τις περιοχές πέραν της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η κατάσταση δεν θα μεταβληθεί αρκετά καθώς τα καταστήματα σε τουριστικές περιοχές λειτουργούσαν και πριν. Από φέτος, ωστόσο, επιτρέπεται να ανοίξουν και μεγάλα καταστήματα (άνω των 250 τ.μ.), εξέλιξη που αναμένεται επίσης να φανεί στην πράξη πόση συμμετοχή θα συγκεντρώσει. Στελέχη αλυσίδων εκτιμούν πως δεν έχει αντικείμενο το άνοιγμα ενός καταστήματος ηλεκτρικών ή ενός σουπερμάρκετ σε όλες τις πιθανώς τουριστικές περιοχές και, συνεπώς, οι αποφάσεις θα ληφθούν κατά το δοκούν και εφόσον μετρηθεί η δυναμική κάθε τοπικής αγοράς.