Από όποια οπτική γωνία και αν εξετάσει κανείς το θέμα της ΔΕΗ, η πραγματικότητα παραμένει πως η δημόσια επιχείρηση ηλεκτρισμού βρίσκεται μπροστά σε ένα «τέλος εποχής». Η πολυετής «οχύρωση» γύρω από το μονοπώλιο και η πολιτική προστασία που απολάμβανε γύρισαν τελικά ως μπούμερανγκ, με τους δανειστές να απαιτούν την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για το άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή τον περιορισμό του όγκου και της δεσπόζουσας θέσης της ΔΕΗ. Και καθώς οι τελευταίες κυβερνήσεις δεν την υποχρέωσαν σε «αυτοπεριορισμό», οι θεσμοί απαιτούν την πώληση μονάδων ως μόνη (πλέον) επιλογή. Ακόμα και ο κ. Σκουρλέτης, που δήλωσε ότι «η κυβέρνησή μας πρέπει να αντιταχθεί στον επιχειρούμενο κανιβαλισμό της ΔΕΗ», αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να σταθεί σήμερα μονοπωλιακή αγορά όπως τις προηγούμενες δεκαετίες. Με την κυβέρνηση να δέχεται κατ’ αρχήν την απόφαση και να διαπραγματεύεται το «πώς», άλλο ένα ταμπού της μεταπολιτευτικής περιόδου είναι έτοιμο να σπάσει. Το δυστύχημα για την ίδια τη ΔΕΗ είναι ότι η εξέλιξη έρχεται σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία για την ίδια. Διαμορφώνοντα, έτσι, το ερώτημα εάν θα μπορέσει να επιτύχει τον σχεδιασμό για μια ΔΕΗ «μικρή και ισχυρή, παρά μεγάλη και προβληματική», που υιοθετεί πλέον η διοίκησή της. Η «Ε» επιχειρεί αυτή την εβδομάδα να «φωτίσει» την υπόθεση μέσα από 8 ερωτήσεις και απαντήσεις.

Η υπόθεση πώλησης μονάδων της ΔΕΗ προέκυψε ξαφνικά;

Η αντίστροφη μέτρηση για την πώληση μονάδων της ΔΕΗ έχει ξεκινήσει από το 2008. Ηταν η χρονιά που η Κομισιόν, με απόφασή της, ζητούσε την πρόσβαση τρίτων στον λιγνίτη μέσω της πώλησης του 40% των μονάδων της επιχείρησης που χρησιμοποιούν αυτό το καύσιμο. Η ΔΕΗ προσέφυγε κατά της απόφασης και ακολούθησαν πολλές δικαστικές μάχες, που ολοκληρώθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε οριστικά την προσφυγή.

 

Ποιες ήταν οι αφορμές που οδήγησαν τους θεσμούς στην επιλογή της σκληρής γραμμής;

Η απόρριψη της προσφυγής σε συνδυασμό με την αποτυχημένη εφαρμογή του θεσμού των δημοπρασιών τύπου ΝΟΜΕ (επίσης τον Δεκέμβριο του 2016, όταν το μερίδιο της ΔΕΗ ενισχύθηκε πάλι έναντι των ιδιωτών παρόχων) πρακτικά άνοιξε πάλι την πόρτα για την πώληση μονάδων. Αυτό προέκυψε σε συνδυασμό με την πρόσθετη υποχρέωση που έχει αναλάβει το ελληνικό Δημόσιο να περιοριστεί το μερίδιο της ΔΕΗ στη λιανική αγορά ηλεκτρισμού στο 49,9% έως το 2020, προκειμένου να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός. Ετσι, στο προσχέδιο του μνημονίου τον περασμένο Δεκέμβριο η Ελλάδα κλήθηκε να λάβει τα λεγόμενα «δομικά μέτρα».

 

Ποια είναι τα «δομικά μέτρα» για τον περιορισμό της ΔΕΗ και ποια απαγορευτικά υπάρχουν για το Δημόσιο;

Οπως περιγράφεται στο προσχέδιο, αυτά είναι: Η εκχώρηση λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών μονάδων σε εναλλακτικούς προμηθευτές και σε ποσοστό που να μειώνει την παραγωγή της ΔΕΗ κατά 40%. Αυτό θα πραγματοποιηθεί μέσω της δημιουργίας μίας ή περισσοτέρων (έως τρεις) εταιρειών που θα περιλαμβάνουν τις μονάδες και στη συνέχεια θα πωληθούν. Η ΔΕΗ δεν θα μπορεί να έχει καμία συμμετοχή ή σχέση με οποιαδήποτε από τις εκχωρούμενες εταιρείες. Δηλαδή, δεν θα μπορεί να έχει ούτε μειοψηφική συμμετοχή, όπως σχεδίαζε. Επίσης, στις εταιρείες αυτές δεν θα επιτρέπεται να συμμετάσχει ούτε το ελληνικό Δημόσιο ούτε και οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο ή επιχείρηση που συμμετέχει ή ελέγχεται από το ελληνικό Δημόσιο άμεσα ή έμμεσα.

 

Ποιες μονάδες μπορεί να προσφερθούν προς πώληση;

Η ελληνική πλευρά, σύμφωνα με τις ενδείξεις και τις πληροφορίες, θα κινηθεί στην κατεύθυνση «εισφοράς» παλαιότερων μονάδων, όπως το Αμύνταιο 1 και 2, δυναμικότητας 273 MW καθεμία, που προορίζονται για «απόσυρση» το 2020. Επίσης, σε πρώτη φάση θα προσπαθήσει να αποφύγει την πώληση υδροηλεκτρικών μονάδων. Σε περίπτωση που υποχρεωθεί, στο τραπέζι αναμένεται να μπουν, κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι μονάδες του συγκροτήματος του Νέστου (Θησαυρός και Πλατανόβρυση) ή του Αράχθου (Πουρνάρι 1 και 2). Εν δυνάμει «πρόβλημα» για το market test είναι ότι η ΔΕΗ επιθυμεί να κρατήσει μονάδες όπως η 5η του Αγίου Δημητρίου (δυναμικότητας 342 ΜW) ή της Μελίτης 1 (δυναμικότητας 330 MW), οι οποίες είναι από τις πλέον σύγχρονες που διαθέτει, αλλά, την ίδια στιγμή, συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον... Σε κάθε περίπτωση η επιλογή των μονάδων θα αποτελέσει και πολιτικό ζήτημα τους επόμενους μήνες μεταξύ του τριπτύχου δανειστών - κυβέρνησης - συνδικαλιστών. Σε κάθε περίπτωση, οι εν δυνάμει ενδιαφερόμενοι έχουν καταστήσει σαφές ότι επιθυμούν οι εταιρείες που θα βγουν προς πώληση να περιλαμβάνουν συνδυασμούς λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών μονάδων, καθώς το κόστος λειτουργίας των λιγνιτών είναι ιδιαίτερα αυξημένο, εξαιτίας του κόστους ρύπων.

 

Ποιο είναι το «θέμα» με τις υδροηλεκτρικές μονάδες;

Οι υδροηλεκτρικός μονάδες της ΔΕΗ χρησιμοποιούν νερά τα οποία ταυτόχρονα χρησιμοποιούνται και για άρδευση, γεγονός που περιπλέκει ιδιαίτερα τη χρήση του από ιδιώτες παραγωγούς. Αυτή είναι και η γραμμή Σταθάκη απέναντι στους δανειστές, με το πρόσθετο επιχείρημα ότι για τον λόγο αυτό η πώληση μπορεί να ακυρωθεί από το ΣτΕ. Στην αγορά, πάντως, θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να «περάσει» μια ελληνική γραμμή που δεν θα περιλαμβάνει υδροηλεκτρικές μονάδες, ούτε και σύγχρονα λιγνιτικά εργοστάσια. Επιπλέον, πληροφορίες αναφέρουν ότι τα τεχνικά κλιμάκια των δανειστών έχουν μελετήσει το θέμα των νερών και θα επιμείνουν...

 

Οι μνηστήρες και το σφιχτό χρονοδιάγραμμα

 

Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα που θα ακολουθηθεί για την πώληση;

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το πακέτο των μονάδων που θα βγουν προς πώληση θα καθοριστεί έως τον Ιούλιο. Ακολούθως, η ελληνική πλευρά (κυβέρνηση και ΔΕΗ) θα πρέπει μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2017 να έχει πραγματοποιήσει διερευνητική διαδικασία (το λεγόμενο market test), προκειμένου να διαπιστώσει το ενδιαφέρον των εν δυνάμει αγοραστών για τις μονάδες. Από τη διαδικασία αυτή θα καθορισθεί ο αριθμός των εταιρειών που θα βγουν προς πώληση και η σύνθεση των μονάδων που θα περιλαμβάνει η καθεμία. Μέχρι τον Νοέμβριο του 2017, οι υποψήφιοι αγοραστές θα πρέπει να υποβάλουν μη δεσμευτικές προτάσεις (εκδήλωση ενδιαφέροντος) και μέχρι τον Φεβρουάριο του 2018 να έχουν καταθέσει δεσμευτικές προσφορές. Το ιδιαίτερα σφικτό χρονοδιάγραμμα προβλέπει υπογραφή των συμβάσεων μόλις έναν μήνα αργότερα (Μάρτιος 2018), με ολοκλήρωση κάθε σχετικής διαδικασίας μέσα στο εξάμηνο του 2018.

 

Υπάρχει ενδιαφέρον και από ποιους για την αγορά μονάδων;

Οι εγχώριοι παίκτες της αγοράς ενέργειας θεωρούνται εν δυνάμει ενδιαφερόμενοι, υπό την προϋπόθεση ότι το μείγμα μονάδων που θα προκύψει θα έχει και επιχειρηματικό ενδιαφέρον. Υπό την έννοια αυτή, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η επισήμανση του Ευάγγελου Μυτιληναίου στο conference call της περασμένης Τρίτης: «Λέγονται πολλά για τις ιδιωτικοποιήσεις, περιλαμβανομένων και των λιγνιτών και των υδροηλεκτρικών. Εμείς θα δηλώσουμε τις προθέσεις μας μόλις έχουμε κάτι συγκεκριμένο από την κυβέρνηση. Μέχρι τότε δεν θα πούμε τίποτα». Από τους Ελληνες παίκτες πιθανότατα εκτός παιχνιδιού θα είναι η Elpedison, παρά το ισχυρό της ενδιαφέρον, λόγω της δημόσιας συμμετοχής στα ΕΛΠΕ. Οι πληροφορίες, πάντως, αναφέρουν ότι σε διαβουλεύσεις θα εμπλακεί απευθείας η ιταλική Edison. Ενδιαφέρον υπάρχει και από ξένους, ιδιαίτερα από την Κίνα και ενδεχομένως από τη Γερμανία.

 

Ποιο είναι το στοίχημα και τα σενάρια;

Στην κατάσταση που έχουν φτάσει τα πράγματα, το στοίχημα για τη ΔΕΗ είναι μέσα από την πώληση των μονάδων να ενισχύσει τα κεφάλαιά της με 1,5 δισ. έως 2 δισ. ευρώ (εκεί υπολογίζεται κατά το καλό σενάριο η αξία του 40% παραγωγικού δυναμικού προς πώληση) και να λύσει το οικονομικό της πρόβλημα, που παραμένει κρίσιμο. Στη διαδικασία αυτή, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, το ενδεδειγμένο θα είναι να διαμορφωθούν εταιρικές οντότητες που θα έχουν ταυτόχρονα υψηλό επενδυτικό ενδιαφέρον (ώστε να φέρουν υψηλά έσοδα), ενώ ταυτόχρονα το δυναμικό που θα μείνει να εγγυηθεί την επόμενη ημέρα της ΔΕΗ ως υγιούς παραγωγού ενέργειας. Ετσι, τα κεντρικά σενάρια είναι τρία: Πρώτο, να παραχωρηθούν μόνο λιγνιτικές μονάδες. Δεύτερο, να πωληθούν λιγνιτικές και υδροηλεκτρικές μονάδες. Τρίτο, να μην εξελιχθεί καλά η διαδικασία του market test και η ΔΕΗ να υποχρεωθεί να εκχωρήσει μονάδες-φιλέτα, και μάλιστα σε υποτιμημένες τιμές.