Μια νέα γενιά επιχειρηματιών survivors αναδεικνύει η ελληνική αγορά αυτοκινήτου, η οποία αναδιατάσσεται άρδην, σε ετήσια σχεδόν βάση. Πρόκειται για ένα παιχνίδι για λίγους και ικανούς, που προχωρούν και επιβιώνουν με όπλα τη γνώση της αγοράς, τη διορατικότητα, την επιχειρηματική τόλμη, αλλά και την... τύχη. Η τελευταία είναι πλέον απαραίτητη προϋπόθεση, καθώς πολλές φορές οι εξελίξεις δρομολογούνται από αποφάσεις που λαμβάνονται από εξωγενείς παράγοντες, όπως είναι, για παράδειγμα, η πώληση της «ελληνικής» Avis αλλά και η επικείμενη εξαγορά της Opel από το γαλλικό PSA Group. Δυο επιχειρηματικές εξελίξεις που θα αλλάξουν για άλλη μία φορά και την ελληνική αγορά, καθώς οι όμιλοι που θα τις αναλάβουν θα ενισχυθούν έναντι του ανταγωνισμού.

Τα δύο μεγάλα «νέα» της αγοράς αφορούν ξεχωριστές περιπτώσεις (η μια τον τομέα των αντιπροσωπεύσεων και η άλλη των χρηματοδοτικών μισθώσεων), δεν παύουν όμως να αποτελούν μέρος της ίδιας «ευρύτερης εικόνας» που αφορά τον κλάδο του αυτοκινήτου. Τον μεγάλο «σταρ» του επιχειρείν, που μέτρησε απίστευτα χτυπήματα από την κρίση.

Εάν κάποιος αναλογιστεί ότι τη χρυσή πενταετία 2004-2009 η ελληνική αγορά «πουλούσε» κατά μέσο όρο 265.000 αυτοκίνητα τον χρόνο και πως το 2012 η χρονιά έκλεισε με 58.500 πωλήσεις, αρκεί για να αντιληφθεί το μέγεθος της καταστροφής στον κλάδο που κάποτε συνέβαλε με το 11% των φορολογικών εσόδων για το Δημόσιο... Σήμερα, η ίδια αγορά έχει σταθεροποιηθεί στο επίπεδο των 75.000 (2015) ως 79.000 (2016) οχημάτων, έπειτα από μια μικρή ανάκαμψη την τελευταία τριετία. Ωστόσο, το βάρος που «φορτώθηκε» στις επιχειρήσεις ήταν τεράστιο: η πρώτη τριετία της κρίσης «είδε» περισσότερα από 5.000 λουκέτα μικρομεσαίων του κλάδου, με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια να ξεπερνούν τα 200 εκατ. ευρώ. Για να αντιμετωπιστούν τέτοια νούμερα, το μαχαίρι έπεσε σχεδόν αδιακρίτως. Ως αποτέλεσμα επιβίωσαν μόνο όσοι είχαν επιχειρηματικό «βάθος». Αυτοί οι... survivors διαγωνίζονται σήμερα για την επόμενη ημέρα μιας αγοράς που, όπως και σε πολλούς άλλους κλάδους, χαρακτηρίζεται από τη συγκέντρωση.

Αν η πώληση της Avis είναι το big deal που «έρχεται» στον κλάδο των μισθώσεων, η εξαγορά της Opel από την PSA των Peugeot και Citroen ανοίγει τον δρόμο για επιχειρηματικές αλλαγές και στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια, η πρακτική των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων του εξωτερικού «θέλει» τις επιμέρους φίρμες να αντιπροσωπεύονται από τις ίδιες επιχειρήσεις σε επίπεδο χώρας. Κάπως έτσι τα προηγούμενα χρόνια η Skoda, μέλος του Volkswagen Group, πέρασε από τον έλεγχο των επιχειρήσεων Πανόπουλου στην Kosmocar της οικογένειας Μανδύλα, η οποία αντιπροσωπεύει σχεδόν όλες τις εταιρείες του ίδιου ομίλου: Volkswagen, Audi, Skoda κ.λπ. Εκτός από μία: πρόκειται για τη Seat, η οποία, αν και μέλος του Volkswagen Group, συνεχίζει να αντιπροσωπεύεται από την Τεχνοκάρ (τμήμα πλέον του Ομίλου Autohellas) της οικογένειας Βασιλάκη. Με τον τρόπο αυτό, οι Γερμανοί αναγνωρίζουν τη συμβολή του μεγάλου αυτού ομίλου στη διατήρηση των πωλήσεών τους σε πολύ καλά επίπεδα (άνοδος 9,7% για το 2016). Και, βέβαια, όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, από την εικόνα δεν πρέπει να διαφεύγει ότι ένα μέρος του στόλου της Hertz Autohellas αποτελείται από αυτοκίνητα Seat.

Ο στόχος για το «τρίτο αστέρι» και η διεθνής αναγνώριση

 Το ερώτημα για την επόμενη ημέρα της ελληνικής αγοράς είναι εάν η απόκτηση της Opel από το PSA Group θα συνοδευθεί εν Ελλάδι από το αντίστοιχο «πέρασμα» της ελληνικής αντιπροσωπείας στον Ομιλο Συγγελίδη, που είναι ο παραδοσιακός συνεργάτης των Γάλλων και αρχικά της Citroen. Επίσημη απάντηση δεν θα υπάρξει μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, αλλά η «υποδομή» υπάρχει: για την πολυετή συνεργασία με τη Citroen, ο Πολυχρόνης Συγγελίδης τιμήθηκε το 2007 από τον (τότε) Γάλλο πρόεδρο, Νικολά Σαρκοζί, με το Παράσημο του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής. Πέντε χρόνια αργότερα, στο πλαίσιο των μετασχηματισμών στη γαλλική αυτοκινητοβιομηχανία, ανέθετε στον Ελληνα επιχειρηματία την αντιπροσωπεία της Peugeot. Η κίνηση δικαίωσε και τους δύο. Το 2013 η Peugeot είχε μερίδιο αγοράς στην Ελλάδα 2,5% και έναν χρόνο αργότερα έφτασε το 3,1%, για να κάνει άλμα στο 6,7% το 2015 και άλλο ένα (15%) το 2016, σκαρφαλώνοντας στην 5η θέση των πωλήσεων. Διόλου τυχαίο ότι το PSA βράβευσε τον Πολυχρόνη Συγγελίδη ως τον καλύτερο εισαγωγέα του σε παγκόσμιο επίπεδο!

Σε περίπτωση που οι επιχειρήσεις Συγγελίδη «αποσπάσουν» και την Opel, θα διαθέτουν τρεις φίρμες στην πρώτη δεκάδα των ελληνικών πωλήσεων: Η Opel βρέθηκε στην τρίτη θέση το 2016, με 7.054 πωλήσεις (+16,9%), η Peugeot στην πέμπτη με 5.582 και η Citroen στη δέκατη με 3.781. Στο οπλοστάσιο του ομίλου, όμως, βρίσκονται και άλλες φίρμες, με επικεφαλής την Jeep, που, παρά την κρίση, πούλησε πέρυσι 900 αυτοκίνητα, σημειώνοντας αύξηση πωλήσεων 43%. Αυτό ήταν και το επιστέγασμα μιας παλαιότερης κίνησης με την οποία ο Πολυχρόνης Συγγελίδης κατάφερε να κρατήσει την αντιπροσωπεία της Jeep μετά την κατάρρευση της αμερικανικής βιομηχανίας και όταν η διάσημη «φίρμα» πουλήθηκε στη Fiat. Το deal με τους Ιταλούς τού «φόρτωσε» και τη Lancia, αλλά τον κατέστησε αποκλειστικό διανομέα της Jeep και Chrysler, όπως και έμπορο της Fiat, μέσω της εταιρείας AutoOne. Και, βέβαια, τον κατέταξε μεταξύ των survivors της αγοράς...

 

Με πλούσια εμπειρία 50 ετών πατάει γκάζι στις μισθώσεις

Ανεξάρτητα από την υπόθεση της Opel, survivor για την ελληνική αγορά αυτοκινήτου είναι και η οικογένεια Βασιλάκη, που ξεκίνησε την επιχειρηματική της δραστηριότητα το 1967 στο Ηράκλειο από μια μικρή εταιρεία ενοικιάσεων. Αυτήν που στη συνέχεια έγινε αντιπρόσωπος της Hertz στην Κρήτη και στη συνέχεια σε ολόκληρη την Ελλάδα. Η συνετή, αλλά ταυτόχρονα επεκτατική στρατηγική που ακολουθεί η οικογένεια Βασιλάκη οδήγησε στη διαμόρφωση της Autohellas, που όχι μόνο άντεξε την κρίση, αλλά κατέστησε τη Hertz πρωταγωνιστή και την περίοδο αυτή ρίχνει «ζεστό χρήμα» για την απόκτηση των αντιπροσωπειών Hyundai και Kia σε μια διάσωση τύπου Μαρινόπουλου για τον χώρο του αυτοκινήτου. Το σημερινό σχήμα προέκυψε από την απορρόφηση των εταιρειών Βελμάρ και Τεχνοκάρ από την Autohellas. Η Βελμάρ δραστηριοποιείται για περισσότερες από τρεις δεκαετίες στη λιανική αυτοκινήτων (Ford, Opel, Saab, Seat, Volvo, Honda, Mitsubishi), ενώ η Τεχνοκάρ είναι από το 1985 αντιπρόσωπος της Seat στην Ελλάδα. Από την πλευρά της η Autohellas Hertz, με αντικείμενο τις επαγγελματικές (fleet management) και τουριστικές (rent a car) μισθώσεις, παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια μεγάλη ανάπτυξη και έχει επεκταθεί σε επτά χώρες του εξωτερικού (Κύπρο, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, Μαυροβούνιο, Κροατία και Ουκρανία). Με την εταιρεία να καταγράφει ισχυρή κερδοφορία τόσο το 2015 όσο και το 2016 και τη μετοχή να συγκαταλέγεται στις πιο ανθεκτικές της κρίσης (+110% από το 2010), ο Θεόδωρος Βασιλάκης και ο γιος του, Ευτύχης, που αναλαμβάνει τα ηνία, δεν δίστασαν να δαπανήσουν το πρώτο εξάμηνο του 2016 81 εκατ. ευρώ για την αγορά 6.200 νέων αυτοκινήτων για την ενίσχυση του στόλου του και την ενδυνάμωση της λειτουργίας του. Με την προσθήκη αυτή στην αγορά εκτιμάται ότι η Hertz «κοιτά στα μάτια» τον στόλο του κύριου ανταγωνιστή της στις μισθώσεις, την Avis, που αριθμεί περί τα 30.000 οχήματα. Παράλληλα, γίνεται ισχυρότατος πόλος στην εμπορία, προσθέτοντας στο «παλμαρέ» του δύο φίρμες που κατά το παρελθόν έχουν πρωταγωνιστήσει στις πωλήσεις.

 

Μήλον της έριδος η Avis

Η Avis, βέβαια, είναι το «αντικείμενο» που συνδέει έμμεσα τις οικογένειες Βασιλάκη και Συγγελίδη. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι και οι δύο επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον, σε συνεργασία με μεγάλα ξένα funds, για την αγορά των ελληνικών δραστηριοτήτων της Avis, την οποία πωλεί η Τράπεζα Πειραιώς και «τρέχει» η Citigroup. Το αν η ελληνική Avis καταλήξει σε κάποιον από τους δύο, αν θα περάσει σε ξένα χέρια ή θα καταλήξει στην «αγκαλιά» της μητρικής Avis Budget Group (σ.σ.: σενάριο που ορισμένοι κύκλοι θεωρούν ως επικρατέστερο), που έχει παραχωρήσει στην εταιρεία την άδεια του master franchisee και περιλαμβάνεται μεταξύ των μνηστήρων, είναι κάτι που θα κριθεί τους επόμενους μήνες. Οποιος, όμως, και να την αποκτήσει θα έχει σημαίνοντα λόγο στην ελληνική αγορά: η Avis (Olympic, όπως είναι το σημερινό της επίσημο όνομα) με στόλο 31.700 αυτοκινήτων και δίκτυο 80 σταθμών ενοικίασης κατέχει ηγετική θέση στην ελληνική αγορά τόσο στο rent a car όσο και το leasing, ενώ εξειδικεύεται και στην πώληση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, με την περσινή χρονιά να κλείνει με 8.000 «κομμάτια». Το τελευταίο διάστημα, υπό την ηγεσία του έμπειρου τραπεζίτη Απόστολου Ταμβακάκη και του προερχόμενου από το ΤΑΙΠΕΔ Ανδρέα Ταπραντζή (CEO), έχει παρουσιάσει θεματικά αποτελέσματα, με τζίρο άνω των 150 εκατ. ευρώ, κέρδη προ φόρων 19 εκατ. ευρώ, αλλά και επενδύσεις 7 εκατ. ευρώ σε νέο στόλο μέσα στο 2016. Κάτι που σημαίνει ότι η πώληση της εταιρείας θα είναι μια μάχη για χοντρά πορτοφόλια...

Επιταχύνουν και οι μικρότεροι παίκτες

Στους survivors της αγοράς περιλαμβάνεται, βέβαια, και άλλες δύο οικογένειες με μακρά παράδοση στον χώρο. Η πρώτη δεν μπορεί να είναι άλλη από εκείνη του Βασίλη Θεοχαράκη, που έχει βρει τους συνεχιστές του στον ανιψιό του, Τάκη, και στην κόρη του, Ντένη. Εμποροι που είχαν συνδέσει το όνομά τους με το ιαπωνικό εργοστάσιο της Nissan (σ.σ.: ο Θεοχαράκης υπήρξε ο μόνος βιομήχανος που κατάφερε να στήσει στην Ελλάδα θυγατρική ξένης αυτοκινητοβιομηχανίας, την ΤΕΟΚΑΡ για τη συναρμολόγηση τότε των Datsun) και μετέπειτα και με της Peugeot (Lion Hellas), έκαναν το «ροκέ» όταν οι εξελίξεις στη γαλλική βιομηχανία οδήγησαν την τελευταία στα χέρια του Συγγελίδη. Οι ίδιοι, αξιοποιώντας τον αντίστοιχο μετασχηματισμό της Nissan (που στο μεταξύ απέκτησε την ιδιοκτησία Renault), έφεραν στο στρατόπεδό τους τον σημαντικό αυτό Γάλλο κατασκευαστή. Με τη Nissan στη δεύτερη θέση των πωλήσεων στην Ελλάδα (άνοδος 12% για το 2016) και τη Renault να αναβαθμίζεται εμπορικά (+8,3% στις πωλήσεις του 2016), η οικογένεια Θεοχαράκη βλέπει ανταγωνιστικά το μέλλον της ελληνικής αγοράς.

Αντίστοιχα δυναμικά παρατάσσεται και η οικογένεια Μανδύλα, κραταιός και ιστορικός αντιπρόσωπος του Volkswagen Group. Εταιρεία που στηρίζεται στο ευρύ δίκτυο, αλλά και στον εμπορικό δυναμισμό του γερμανικού μεγαθηρίου της αυτοκινητοβιομηχανίας (η VW είναι μακράν η μεγαλύτερη εταιρεία στην Ευρώπη), θα διατηρήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική αγορά. Αλλωστε, από τις εξελίξεις δεν πρέπει να διαφεύγει την προσοχή και η συμμετοχή του Volkswagen Group κατά 50% (μαζί με την ολλανδική Fleet Investments B.V.) στην εταιρεία μισθώσεων LeasePlan, που μέσα σε λίγα χρόνια έχει γράψει ένα εντυπωσιακό 15% στον τομέα της.

Εκείνοι που δεν τα κατάφεραν

Η κρίση άφησε πίσω της πολλά θύματα, καθώς πολλά άλλοτε λαμπερά ονόματα του χώρου τέθηκαν βίαια στο περιθώριο, ενώ άλλα αναδείχτηκαν μέσα από τις εξελίξεις. Αν το 2009 προκάλεσε αίσθηση η φυγή του εμπόρου αυτοκινήτων πολυτελείας στα βόρεια προάστια Κώστα Απέργη, ισχυρότερο σοκ προκάλεσε το αδιέξοδο της οικογένειας Μανιατόπουλου, άλλοτε μεγαλεμπόρων της Renault και μετέπειτα αντιπροσώπων της Porsche.

Ακόμα πιο σκληρή ήταν η κρίση για την οικογένεια Λαϊνόπουλου, που είδε το «άστρο» της Mercedes να αποσύρεται από την PROMOT (διανομέα της φίρμας) και την εταιρεία να χάνει ακόμα και την αποκλειστικότητα διάθεσης των Smart. Ενα πραγματικά μεγάλο πλήγμα για την Ολγα και τον Μανώλη Λαϊνόπουλο.

Τελευταίο θύμα ήταν η ΕΛΜΑ της οικογένειας Κορτέση, αντιπροσώπου των Mazda. Η εταιρεία τα τελευταία χρόνια κατέγραφε ζημίες που επιδεινώθηκαν σημαντικά το 2012, όταν οι πωλήσεις έπεσαν στο χαμηλότερο σημείο της τελευταίας δωδεκαετίας και τα χρέη ξεπέρασαν τα 100 εκατ. ευρώ. Η αντιπροσωπεία πέρασε σε ευρωπαϊκά χέρια πέρυσι.

Στα θύματα συγκαταλέγεται, βέβαια, και η οικογένεια Δάβαρη, που «έχασε» πέρυσι τις αντιπροσωπείες των Hyundai και Kia. Αλλοτε πρωταγωνιστές των πωλήσεων, οι αντιπρόσωποι των κορεατικών αυτοκινήτων είδαν το κοινό να στρέφεται στα ευρωπαϊκά οχήματα μετά την έναρξη της κρίσης. Με τις πωλήσεις να πέφτουν και τα capital controls να επιδεινώνουν από το 2015 τα οικονομικά της εταιρείας, σήκωσαν πέρυσι τα χέρια ψηλά. Η κατάσταση ήταν τέτοια, που οι ελλείψεις σε οχήματα οδήγησε τη Hyundai σε πτώση 64% και την Kia σε 42% το 2016. Τώρα η οικογένεια Βασιλάκη θα επιχειρήσει την ανατροπή...