Η ιστορία του ΑΣ Λιθίνων ξεκίνησε πριν από 70 χρόνια. Ο Συνεταιρισμός ιδρύθηκε το 1944 με το πρώτο ελαιουργείο να λειτουργεί το 1949 με πιεστήρια και τους παραγωγούς να παίρνουν το λάδι στο σπίτι τους. Αργότερα το 1975 εκσυγχρονίστηκε με decanter και έγινε προσθήκη αποθηκευτικού χώρου με εγκατάσταση δεξαμενών ελαιολάδου. Σήμερα ο Συνεταιρισμός διαθέτει νέες σύγχρονες εγκαταστάσεις με μηχανήματα φυγοκεντρικού τύπου. Ακόμα διαθέτει αποθηκευτικό χώρο ελαιολάδου με ανοξείδωτες δεξαμενές ελαιολάδου 600 τόνων. Το ελαιόλαδο που παράγεται είναι όλο άριστης ποιότητας και ανήκει στην ποιοτική κατηγορία του «εξαιρετικού παρθένου» με οξύτητα σχεδόν πάντα μικρότερη από το 0,5 φέροντας όλα τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου ΠΟΠ Σητεία Λασιθίου Κρήτης, το οποίο θα έχει δικαίωμα να φέρει ως όνομα μετά την αποδοχή της αίτησης τροποποίησης της γεωγραφικής ζώνης από την ΕΕ. Η μέση ετήσια παραγωγή του Συνεταιρισμού είναι περίπου 500 tn εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο. Στο ελαιοτριβείο του Συνεταιρισμού οι ελιές του κάθε παραγωγού επεξεργάζονται μεμονωμένα και αλέθονται αυθημερόν μετά το μάζεμά τους. Ο συνεταιρισμός σήμερα απαριθμεί 300 μέλη.

 

Προϊόντα & Δραστηριότητες ΑΣ Λιθίνων

Ο ΑΣ Λιθίνων δραστηριοποιείται στην επεξεργασία ελαιόκαρπου και την παραγωγή και εμπορία ελαιολάδου. Οι παραγωγοί του Συνεταιρισμού εφαρμόζουν σύστημα ολοκληρωμένης διαχείρισης, με απόλυτο σεβασμό στην παράδοση  και την πράσινη ανάπτυξη, έχοντας δυνατούς συμμάχους στην προσπάθειά τους για την παραγωγή του ελαιολάδου, το μικροκλίμα του τόπου. Το πιο σημαντικό είναι ότι οι παραγωγοί παρακινούνται από το πάθος τους για ποιότητα και τη δέσμευσή τους ότι κάθε σταγόνα από το λάδι που βγαίνει με ψυχρή έκθλιψη από το ελαιοτριβείο του Συνεταιρισμού λίγες μόνο ώρες μετά την συλλογή της ελιάς, είναι υψηλής διατροφικής αξίας και έχει σταθερά την καλύτερη γεύση κάθε χρόνο.

Οι πιστοποιήσεις  του ΑΣ Λιθίνων

Η ποιότητα των γεωργικών προϊόντων του ΑΣ υποστηρίζεται με πιστοποιήσεις που παραπέμπουν στην ολοκληρωμένη διαχείριση ως σύστημα παραγωγής, ώστε η ταυτότητα των προϊόντων να βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα τους.

Έτσι ο ΑΣ Λιθίνων και οι παραγωγοί μέλη του έχουν πιστοποιηθεί σύμφωνα με τα παρακάτω πρότυπα:

- ISO 22000:2005 για την εφαρμογή Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων.

- ISO 9001:2008 για την εφαρμογή Συστήματος Διαχείρισης Ποιότητας.

- AGRO 2.1/2.2 για την εφαρμογή Συστήματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης στις καλλιέργειες της ελιάς.

 

Που στοχεύει το Πρόγραμμα ΟΕΦ

Το πρόγραμμα της ΟΕΦ ΑΣ Λιθίνων για την τριετία 2015-2018 περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που αποτελεί ολοκληρωμένο σχέδιο για την βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου ελαιόλαδου. Δεδομένου ότι στην γύρω περιοχή παράγεται το φημισμένο ελαιόλαδο ΠΟΠ Σητεία Λασιθίου Κρήτης και ότι σύντομα οι Λιθίνες θα είναι δικαιούχος χρήσης της ονομασίας αυτής, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος και την τήρηση των προδιαγραφών που το καθιστούν προϊόν γεωγραφικής ένδειξης.

Η ΟΠ του Αγροτικού Συνεταιρισμού αποτελείται από 214 μέλη από τους οποίους μεγάλο ποσοστό  είναι πιστοποιημένοι παραγωγοί σύμφωνα με το εθνικό πρότυπο AGRO 2.1 & 2.2/3. Η ΟΕΦ δίνοντας μεγάλη σημασία στην παραγωγή ποιοτικού ελαιολάδου προχωρά στην πιστοποίηση των 193 μελών της για την τριετία 2015-2018.  «Με τα προγράμματα ΟΕΦ έχουμε κάνει πιστοποίηση κατά Agro για 153 παραγωγούς - μέλη, η ομάδα έχει 214 άτομα, δηλαδή σχεδόν στο 94%. Έχουμε πιστοποιήσει το ελαιουργείο κατά ISO, έχουμε εφαρμόσει ιχνηλασιμότητα, φτιάχνουμε τα τετράδια των παραγωγών. Εκεί καταγράφεται όλη τη διαδικασία από τη στιγμή που ψεκάζει, κόβει χόρτα, αλέθει, οπότε και εκείνος γνωρίζει στο κάθε χωράφι του τι εργασίες κάνει, τι καρπό παράγει, έχει ένα ημερολόγιο για το συγκεκριμένο χωράφι», μας λέει η κα Νεκταρία Παπαβασιλείου, Γραμματέας του ΑΣ Λιθίνων. 

Η ΟΕΦ ΑΣ Λιθίνων κάνει πράξη τη φιλοπεριβαλλοντική πολιτική του, εφαρμόζοντας σύστημα ολοκληρωμένης διαχείρισης – ανακύκλωσης των αποβλήτων και παραπροϊόντων του ελαιοτριβείου του. Η ΟΕΦ ΑΣ Λιθίνων λειτουργεί ακόμη με τριφασικό ελαιοτριβείο. Εϊναι όμως στα άμεσα σχέδια της ΟΕΦ η μετατροπή σε διφασικό. Έχει ήδη εγκαταστήσει σιλό στο οποίο συγκεντρώνεται η λασπώδης μάζα των αποβλήτων του διφασικού ελαιοτριβείου η οποία από εκεί θα αντλείται ωστε να χρησιμοποιείται από μονάδες κομποστοποίσης. «Ο Συνεταιρισμός ξεκίνησε το 1944 και το 1949 έφτιαξε το πρώτο ελαιουργείο που ήταν με πιεστήρια, δηλαδή τότε έβαζαν τον καρπό σε πανιά, πίεζαν τον καρπό και από εκεί έβγαινε το λάδι. Το πρώτο φυγοκεντρικό ελαιουργείο  έγινε το 1970 και στην πορεία εκσυγχρονίστηκε. Το 2008 φτιάξαμε καινούργιο κτήριο με καινούργιες δεξαμενές. Το παρόν ελαιουργείο λειτουργεί με 8 σκάφες για να μπορεί να παίρνει μεγαλύτερη ποσότητα ψίχας. Το Decanter δουλεύει σε τρεις φάσεις, δηλαδή παράγει νερό, λάδι, πυρήνα και θέλουμε να το γυρίσουμε στις δύο φάσεις για να αποφύγουμε την παραγωγή αποβλήτων. Με το πρόγραμμα ΟΕΦ θα το φτιάξουμε αυτό τον τρίτο χρόνο. Έχουμε και δύο διαχωριστήρες για την διαχώριση του ελαιολάδου», μας λέει η κα Νεκταρία Παπαβασιλείου. «Έχουμε τοποθετήσει τέσσερις ανοξείδωτες δεξαμενές με 150 τόνους η κάθε μια, δηλαδή έχουμε συνολική χωρητικότητα 600 τόνους ελαιόλαδο. Έχουμε πάρει κλαρκ ώστε όταν ο παραγωγός φέρνει τις ελιές του τις παίρνει το κλάρκ γιατί παλιότερα η διαδικασία ήταν χρονοβόρα», συμπληρώνει η ίδια.

Βασική αρχή για την εφαρμογή της Ολοκληρωμένης Παραγωγής ελαιοκομικών προϊόντων είναι η πλήρης γνώση των ελαιοπαραγωγών σχετικά με τις αρχές και τους σκοπούς της. Έτσι πραγματοποιείται κατάρτιση των ελαιοπαραγωγών. Διεξάγονται σεμινάρια για την κατάρτιση των παραγωγών σε θέματα όπως: Μέτρα και τεχνικές για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά την καλλιέργεια, πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, εξοικονόμηση νερού, μείωση, ανακύκλωση και αξιοποίηση υποπροϊόντων της καλλιέργειας (π.χ νέες τεχνικές κλαδέματος κλπ) , αξιοποίηση υποπροϊόντων επεξεργασίας ελιάς (π.χ κατσίγαρος και λύματα ελαιοτριβείου), μείωση αγροχημικών μέσων και χρήση φυσικών πρακτικών. «Το 80% των παραγωγών μελών μας είναι ευχαριστημένοι από το πρόγραμμα, το υπόλοιπο 20% προσπαθεί να προσαρμοστεί. Oι περισσότεροι είναι θετικοί, όχι μόνο γιατί παίρνουν συμβουλές και ενημερώνονται με τα σεμινάρια αλλά γιατί έχουν κάποια οφέλη, όπως είναι οι αναλύσεις εδάφους που κάνουν κάθε χρόνο στα χωράφια τους που μπορούν να τους βοηθήσουν να πάνε καλύτερα», συμπληρώνει η κα Παπαβασιλείου.

Οι παραγωγοί προμηθεύονται με τα ειδικά τετράδια όπου συμπληρώνουν τις καλλιεργητικές τους φροντίδες, τη συγκομιδή και άλλα στοιχεία και θα εκπαιδευτούν για τη συμπλήρωσή τους. «Στόχος μας ήταν να εκπαιδεύσουμε τους παραγωγούς μας ώστε να μειώσουν τον χρόνο ραβδίσματος της ελιάς. Παλιά ραβδίζαν με τις ντέμπλες – κατσούνια τα λέμε εμείς – τώρα έχουμε τα μηχανάκια, οπότε ένα λιόφυτο που είναι 100 ρίζες μπορούσε να τις μαζέψει σε 10 μέρες, τώρα μπορεί σε 3-4 μέρες. Μειώσαμε δηλαδή τη διαδικασία μαζέματος της ελιάς χρονικά. Εκπαιδεύτηκαν οι παραγωγοί να είναι πιο φιλικοί προς το περιβάλλον, δηλαδή να μη ρίχνουν τόσα λιπάσματα εφόσον δεν τα χρειάζεται το χωράφι. Κάναμε αναλύσεις εδάφους ώστε να δούμε τι χρειάζεται κάθε χωράφι γιατί οι πιο πολλοί έριχναν αμμωνία. Σπαταλούσαν άδικα και χρόνο και χρήμα σε ένα λίπασμα που δεν χρειαζόταν», μας λέει η κα Νεκταρία Παπαβασιλείου. «Τους εκπαιδεύσαμε στο κλάδεμα ώστε να κλαδεύουν όσο πρέπει για να ξεκουραστεί το δέντρο να κάνει βλαστό και να δώσει ελιές την επόμενη χρονιά. Επίσης τα φύλλα τα παίρνει ένα εργοστάσιο και κάνει compost με διάφορα άλλα προϊόντα ή τα χρησιμοποιούμε για τροφή σε πρόβατα και κατσίκες. Η πυρήνα φεύγει και πάει στους πυρηνελαιουργούς κι έτσι είναι καθαρή όλη η διαδικασία. Στόχος μας είναι την πυρήνα και το ζουμί να το κάνουμε ένα με αντλίες που θα πάρουμε, γυρίζοντας το παρόν μηχάνημα στις δύο φάσεις ώστε να μην παράγουμε ζουμιά που τώρα τα βάζουμε σε δεξαμενές εναπόθεσης – εξάτμισης. Θέλουμε να το ελαχιστοποιήσουμε αυτό, ώστε να μην παράγουμε απόβλητα», σημειώνει η κα Παπαβασιλείου.

Τα οφέλη από το Πρόγραμμα ΟΕΦ για τον ΑΣ Λιθίνων

Η ΟΕΦ ΑΣ Λιθίνων προμηθεύεται, ελαιοραβδιστικά τα οποία έχει διανείμει στους παραγωγούς της ΟΠ ώστε να συντελέσουν στο γρήγορο μάζεμα των ελιών. Επίσης, προμηθεύεται για τους παραγωγούς της ελαιοδίχτυα. Η περιοχή του Λασιθίου είναι μία περιοχή με έντονη ξηρασία λόγω των υψηλών θερμοκρασιών όλο το χρόνο και ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Με την απομάκρυνση των χόρτων αυξάνονται οι απώλειες του νερού καθώς είναι μεγαλύτερο το ποσοστό εξάτμισης. Έτσι είναι πολύ σημαντικό για τους παραγωγούς να μην χάνεται η υγρασία του εδάφους. Για το σκοπό αυτό η ΟΕΦ ΑΣ Λιθίνων προμηθεύτηκε πιλοτικά 30 ελαφριά χορτοκοπτικά μηχανήματα τα οποία διανείμει σε παραγωγούς ώστε να μην απομακρύνουν την αυτοφυή χλωρίδα γύρω από τη ρίζα των δέντρων παρά μόνο πριν την στιγμή της ελαιοσυλλογής.  Η ΟΕΦ ΑΣ Λιθίνων θα προμηθευτεί στο πλαίσιο του προγράμματος, αντλία χαμηλών στροφών ελαιολάδου η χρησιμεύει ώστε να μην ταλαιπωρείται το ελαιόλαδο κατά τη μεταφορά του από μία δεξαμενή σε άλλη. Έτσι θα διασφαλιστεί η ποιότητα του παραγόμενου εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου ΠΟΠ Σητεία Λασιθίου Κρήτης. Για τον έλεγχο της θερμοκρασίας στο μαλακτήρα του ελαιοτριβείου του ΑΣ Λιθίνων, προμηθεύεται θερμοστάτη αυτόματης λειτουργίας μαλακτήρα. Έτσι θα διασφαλίζεται  σταθερά η ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου καθώς η θερμοκρασία μάλαξης της ελαιοζύμης δε θα ξεπερνά τους 27 C°. «Τον πρώτο χρόνο πήραμε ένα κλαρκ για το εργοστάσιο, έχουμε πάρει μια αντλία εισαγωγής του λαδιού στις δεξαμενές, έναν θερμοστάτη ζύμης και τον έχουμε τοποθετήσει στις σκάφες της ελαιοπάστας ώστε να έχουμε σταθερή θερμοκρασία κάτω από 27 C° γιατί αυτό ωφελεί στις φαινόλες και την ποιότητα του ελαιολάδου. Επίσης έχουμε πάρει για τους παραγωγούς μας δίχτυα, βέργες (μηχανάκια), χορτοκοπτικά. Ο συνεταιρισμός έχει να πάρει έναν διαχωριστήρα κλειστού τύπου γιατί αυτός που έχουμε είναι ανοιχτού και το όφελος θα είναι ότι δεν θα βάζουμε παραπάνω νερό για να βγει το λάδι. Θα πάρουμε κλιματιστικά για να μειώσουμε τη θερμοκρασία στον χώρο και δύο αντλίες στερεών αποβλήτων ώστε να γυρίσουμε το decanter στις δύο φάσεις», μας λέει αναλυτικά η Γραμματέας του ΑΣ Λιθίνων.

Στόχοι για το μέλλον στον ΑΣ Λιθίνων

«Για την ώρα μαζεύουμε όλη την ποσότητα του ελαιολάδου και σε διάφορα χρονικά διαστήματα πουλάμε χονδρικώς όταν.  Μαζεύεται μια ποσότητα 30 τόνων, περίπου. Στα μελλοντικά μας σχέδια είναι να κάνουμε μια μικρή τυποποιητική μονάδα. Είναι λίγο δύσκολο αλλά πιστεύουμε ότι θα το εφαρμόσουμε στην επόμενη τριετία του προγράμματος, με τη βοήθεια των συνεργατών μας και της εταιρείας foodstandard»,  λέει κλείνοντας η Γραμματέας του ΑΣ Λιθίνων, κα Νεκταρία Παπαβασιλείου.