Ελπίδες ενίσχυσης της ρευστότητας σε μια αγορά που υποφέρει από την απουσία της δίνουν τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που συστήθηκαν το τελευταίο διάστημα με την υποστήριξη ευρωπαϊκών πόρων και την παροχή αντίστοιχης τεχνογνωσίας. Ο κύριος αρχικός όγκος των κεφαλαίων -τα οποία, χωρίς μόχλευση και συνθήκες συνεπένδυσης, υπολογίζονται σε 1 δισ. ευρώ περίπου- αναμένεται να κατευθυνθούν σε μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες, ωστόσο, θα πρέπει να διαθέτουν στοιχεία καινοτομίας, εξωστρέφειας και προοπτικές ανάπτυξης.

Εν ολίγοις, οι πόροι που εξασφαλίστηκαν από ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία, το ΕΣΠΑ και την ΕΤΕπ αφορούν ένα είδος ΜμΕ επιχείρησης που δεν αφθονεί στη χώρα. Σύμφωνα με παράγοντες της πραγματικής οικονομίας αλλά και επιχειρηματικούς συμβούλους, πέρα από την ενδεχόμενη γραφειοκρατία και τις ίσως ανέτοιμες δομές διοχέτευσης ρευστότητας, το κυρίαρχο ερώτημα παραμένει και αφορά το αν «υπάρχουν ελληνικές επιχειρήσεις που μπορούν να ανταποκριθούν τόσο στη διαδικασία αξιολόγησης και τελικής χρηματοδότησης όσο και στα κριτήρια των αναπτυσσόμενων ΜμΕ». Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως αρκετές επιχειρήσεις έπειτα από επτά χρόνια κρίσης έχουν αναγκαστικά υποχωρήσει ή βρίσκονται σε μια κατάσταση που αναζητούν μάλλον distressed κεφάλαια. Αλλοι επίσης σημειώνουν πως, χωρίς ένα ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον (σε επίπεδο φορολογίας, κινήτρων και απελευθέρωσης αγορών), οι χρηματοδοτήσεις δεν μπορούν να αποδώσουν στο μάξιμουμ και εν τέλει να καταλήξουν στο πολυπόθητο scale up, δηλαδή τη μετεξέλιξη των επιχειρήσεων από μικρές... σε μεσαίες, τουλάχιστον σύμφωνα με τα μεγέθη του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Τα εργαλεία και οι πόροι

Γεγονός παραμένει πως έχουν δεσμευθεί κεφάλαια για την πραγματική οικονομία, αλλά έχουν δημιουργηθεί και οι συνθήκες για την τεχνοκρατική της υποστήριξη.
Ειδικότερα, εξασφαλίστηκαν αρχικοί πόροι ύψους 260 εκατ. ευρώ, οι οποίοι θα επενδυθούν μέσω του Ταμείου Συμμετοχών (Equity Fund of Funds), τη διαχείριση του οποίου θα αναλάβει το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Ταμείο EIF. Αυτό θα αναλάβει, επίσης, την περαιτέρω μόχλευση των κεφαλαίων (τα οποία εκτιμάται ότι μπορούν να φθάσουν και το 1 δισ. ευρώ), προσελκύοντας αλλά ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια (από τον τραπεζικό αλλά και τον ευρύτερο επιχειρηματικό χώρο). Σημειώνεται ότι η λειτουργία των equity funds (που επενδύουν με αντάλλαγμα μειοψηφικό ποσοστό μετοχών των εταιρειών που χρηματοδοτούν) προβλέπεται και στον νέο αναπτυξιακό νόμο, ο οποίος ψηφίστηκε τον περασμένο Ιούνιο. Πάντως, το Ταμείο Συμμετοχών θα επενδύει σε τρεις βασικούς τομείς: στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, στον τομέα της γενικής επιχειρηματικότητας για επιχειρήσεις σε αρχικά στάδια (seed funding) και στον τομέα της γενικής επιχειρηματικότητας για επιχειρήσεις σε στάδιο ανάπτυξης.

Το δεύτερο μεγάλο χρηματοδοτικό εργαλείο είναι το Ταμείο Επιχειρηματικότητας ΙΙ, το οποίο χρηματοδοτείται με 400 εκατ. ευρώ από κοινοτικά κονδύλια του ΕΣΠΑ και με τη συμμετοχή των τραπεζών αναμένεται να παράσχει δάνεια και εγγυήσεις προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις της τάξης του 1 δισ. ευρώ. Ειδικότερα, στόχοι αυτού του Ταμείου είναι η διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για την ίδρυση νέων καινοτόμων, εξωστρεφών και δυναμικών επιχειρήσεων, για την ανάπτυξη υφιστάμενων επιχειρήσεων μέσω του τεχνολογικού και οργανωτικού εκσυγχρονισμού τους, την ενίσχυση της εξωστρέφειάς τους και την εισαγωγή καινοτομιών στην οργάνωση και λειτουργία τους, καθώς και για την ενδυνάμωση επιχειρήσεων ή άλλων οργανισμών που δραστηριοποιούνται στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας. Το Ταμείο δύναται να επενδύσει σε περισσότερα από ένα χρηματοδοτικά μέσα, στο πλαίσιο των οποίων θα παρέχονται στους τελικούς αποδέκτες δάνεια, εγγυήσεις και μικροπιστώσεις για την επίτευξη των στόχων του. Ουσιαστικά, μαζί με τις τράπεζες θα χρηματοδοτούν προϊόντα για επενδυτικά δάνεια, για κεφάλαια κίνησης, καθώς και για την παροχή εγγυήσεων.

Τέλος, πριν από λίγες ημέρες ολοκληρώθηκε και τυπικά η διαδικασία της μεταβίβασης των μετοχών του Ταμείου Ανάπτυξης Νέας Οικονομίας Α.Ε. (ΤΑΝΕΟ) στο Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας & Ανάπτυξης (ΕΤΕΑΝ), κίνηση που εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει ένα στιβαρό πόλο, που θα καλύπτει όλα τα γνωστά εργαλεία χρηματοδότησης και στήριξης των επιχειρήσεων.
Παραλλήλως και ενόσω όλοι οι φορείς συντονίζονται, το υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης αναμένεται να παρουσιάσει επισήμως στο α’ τρίμηνο του τρέχοντος έτους το αναπτυξιακό σχέδιο της χώρας, το οποίο βρίσκεται σε εκκρεμότητα για περισσότερο από έναν χρόνο.

Στοίχημα η διοχέτευση των πόρων

Οι επιδόσεις της χώρας στην απορρόφηση πόρων παραμένει προβληματική, παρά τις όποιες επιτυχίες του ΕΣΠΑ, σε προγράμματα που δεν συνδέονται με την επιχειρηματικότητα. Υπενθυμίζεται ότι η ανάλογη πιστωτική γραμμή από την ΕΤΕπ κατά την προηγούμενη προγραμματική περίοδο δεν εξαντλήθηκε, αφού αρκετά εκατομμύρια ευρώ, για μια σειρά από λόγους, δεν έφθασαν ποτέ στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ακόμα, δεν πρέπει να διαφεύγει την προσοχή ότι τα κονδύλια του Ταμείου Επιχειρηματικότητας Ι δεν έχουν ακόμη απορροφηθεί, παρά το γεγονός ότι δίνεται παράταση στην παράταση. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την απορρόφησή τους έως το τέλος του περασμένου Σεπτεμβρίου και από τότε έχουν δοθεί δύο παρατάσεις. Η δεύτερη παρατείνει τη λειτουργία του Ταμείου έως τις 31 Ιανουαρίου 2017. Επιπλέον, πόροι ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ είναι δεσμευμένοι στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ για τα προγράμματα επιχειρηματικότητας, τα οποία, ωστόσο, δεν διατίθενται, καθώς καθυστερεί η αξιολόγηση των επενδυτικών σχεδίων.


800 επενδυτικά σχέδια στον νέο αναπτυξιακό

Νερό στον μύλο της ανάπτυξης αναμένεται να ρίξει και ο νέος αναπτυξιακός νόμος, στον οποίο το υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης προεξοφλεί την υπαγωγή 800 επενδυτικών σχεδίων, ύψους άνω των 500 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, τα επενδυτικά αυτά σχέδια θα πρέπει να έχουν υποβληθεί έως τις 20 Ιανουαρίου για τα δύο προγράμματά του και ως τέλος Απριλίου για τα άλλα δύο, που είναι ενεργά. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο αναπτυξιακός νόμος είναι ενεργοποιημένος κατά το ήμισυ, καθώς από τα οκτώ προγράμματά του έχουν προκηρυχθεί τα τέσσερα.