Η «νέα Τουρκία» του Ερντογάν έχει εισέλθει σε κινούμενη άμμο με σοβαρές επιπτώσεις στο τουρκικό πολιτικό σύστημα και ευρύτερα στην κοινωνία. Το όραμά του έχει αρχίσει να ξεφτίζει... Αυτό που στοιχειώνει την Τουρκία, όταν άλλαξε στρατόπεδο από σύμμαχος σε μισητό αντίπαλο για την ολική εξόντωση του ISIS και την καταστροφή του «ισλαμικού Χαλιφάτου» με τη βοήθεια της Ρωσίας... Οπωσδήποτε, πάντως, αυτή η αβυσσαλέα σύγκρουση ευνοεί εμάς και τους Κούρδους. Ομως, η αριστερής κοπής -με τη δεξιά της τζόντα- μικρά Ελλάς, με χαίνουσες πληγές από την οικονομική και πολιτική χρεοκοπία και την κοινωνική απελπισία, κλυδωνίζεται επώδυνα μέσα σε περιβάλλον που διαμορφώνει μείζονες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Κακά τα ψέματα, το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό οικοδόμημα από το 2010 έχει εισαχθεί σε τροχιά κατάρρευσης. Αν δεν μας πεθάνει και δεν πεθάνει και η ίδια, η χώρα στην οποία θα ζήσουμε θα είναι διαφορετική από εκείνη που γνωρίζαμε.

Οι γεωπολιτικές επιλογές μπορούν να επηρεάζονται και να τροποποιούνται από τα άτομα που είναι στην εξουσία, αλλά η πίεση των μακροπρόθεσμων εθνικών συμφερόντων παραμένει ισχυρή. Στη εξαιρετική δυσμενή θέση βρίσκεται η Τουρκία, δεδομένων των αρχικών ολέθριων τακτικών επιλογών της στον συριακό εμφύλιο πόλεμο και στο ισλαμικό Χαλιφάτο, αλλά και των στενών, σε βαθμό εξαρτήσεως, πλέον, σχέσεων με τη Ρωσία.

Οι ωδίνες τοκετού του νέου παγκόσμιου συστήματος αλλάζουν τις ισορροπίες σε ΗΠΑ, Ευρώπη, Κίνα και αραβικό κόσμο. Από τα τέλη του Ψυχρού Πολέμου, το παγκόσμιο σύστημα κρατήθηκε ενωμένο σε μεγάλο βαθμό χάρις σε τέσσερις ζωτικές κυρίαρχες συμφωνίες. Σήμερα όλες τρίζουν από τα θεμέλια και χρειάζονται ανοικοδόμηση. Ας το πω απλά: Η Ευρώπη και η Τουρκία προσπαθούν να διασωθούν από την ισλαμική επίθεση των τζιχαντιστών του ISIS. Το αναπτυξιακό μοντέλο της Κίνας δέχεται πιέσεις και το καπιταλιστικό μοντέλο των ΗΠΑ, με κινητήρα τον δανεισμό, υπέστη προειδοποιητικό έμφραγμα. Ομως, η ταυτόχρονη αναμόρφωση όλων -την ώρα που ο κόσμος είναι πιο διασυνδεδεμένος από κάθε άλλη φορά- είναι ιλιγγιώδης. Βρισκόμαστε ξανά «παρόντες στη δημιουργία» - όμως, τίνος;

Ολόκληρη η νέα Μέση Ανατολή φλέγεται, διαμελίζεται, πολεμά, ματώνει, ανατινάζεται! Τώρα, ο ISIS έβαλε στη λίστα των εχθρών του τον Ερντογάν για να τον τιμωρήσει, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου. Οχι απλώς και μόνο επειδή η απάντηση της Τουρκίας στην πολύνεκρη επίθεση πέρυσι στο αεροδρόμιο «Ατατούρκ» και εφέτος, στη χαραυγή του 2017, στο σύμβολο της Κωνσταντινούπολης, το κοσμοπολίτικο «Reina», από τους τζιχαντιστές του ISIS, θα είναι αμείλικτη. Ούτε, επειδή η ταπείνωση της κυβέρνησης του Ερντογάν από τα στοιχεία που έδειξαν ότι το ISIS διατηρεί θύλακες μέσα στη χώρα. Ούτε καν από τη μετάλλαξη της στρατηγικής του Ερντογάν να βελτιώσει τις σχέσεις με τη Ρωσία και το Ισραήλ -αμφότερες πολέμιες του Ισλαμικού Κράτους- και να ενταχθεί στις διασυνοριακές περιπολίες του ΝΑΤΟ σε ένα ενιαίο μέτωπο εναντίον του. Φυσικά μετρούν όλα αυτά. Αλλά, πρωτίστως, επειδή είναι η πρώτη σύγκρουση εντός του σουνιτικού Ισλάμ που προδιαγράφει την αρχή του τέλους.

Πάντως, η ομολογία τζιχαντιστών για την «προδοσία» του Ερντογάν κάνει εχθρούς και φίλους της Τουρκίας να ανατριχιάζουν. Και σε συνδυασμό με την έκθεση που αποκάλυψε το Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, σύμφωνα με την οποία καταδεικνύονται οι σχέσεις της Τουρκίας του Ερντογάν με τους σουνίτες μαχητές του ISIS, αρκετοί από τους οποίους χρηματοδοτούνται, εκπαιδεύονται και δέχονται βοήθεια από την Αγκυρα με σκοπό να συνεχίσουν να μάχονται τους Κούρδους, ήδη είναι γνωστή. Παράλληλα, βέβαια, και με τα στοιχεία για το λαθρεμπόριο πετρελαίου με τους τζιχαντιστές, που θεωρείται πως ευσταθούν σε βάρος της Τουρκίας. Τον Μάιο του 2015, η τουρκική εφημερίδα «Χουριέτ» δημοσίευσε μια σειρά βίντεο που έδειχναν Τούρκους πράκτορες της ΜΙΤ να προσπαθούν να περάσουν λαθραία όπλα στη Συρία, αν και τελικά συνελήφθησαν από συνοριοφύλακες. Κυρίως, δε, η βαριά κατηγορία από τον Κεμάλ Κιλιτσαντάρογλου, αρχηγό του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), από τα έδρανα της τουρκικής αντιπολίτευσης, ο οποίος έχει στα χέρια του έγγραφα που αποδεικνύουν, κατά τον ίδιο, ότι η Τουρκία παρείχε όπλα σε τρομοκρατικές ομάδες στο εσωτερικό της Συρίας που μάχονται τον Μπασάρ αλ-Ασαντ καθώς και στους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους.

Στην κυριολεξία ο Ερντογάν παγιδεύτηκε στο ναρκοπέδιο της Συρίας. Αρχικώς, η Αραβική Ανοιξη του 2011 απογείωσε τις μεγαλοϊδεατικές βλέψεις. Ο ισχυρός άνδρας της Αγκυρας υπολόγιζε ότι η κατάρρευση του κοσμικού, απολυταρχικού καθεστώτος Μουμπάρακ στην Αίγυπτο και η προσδοκώμενη ανατροπή του Ασαντ στη Συρία θα αναδείκνυαν σε κυρίαρχη δύναμη και στις δύο χώρες τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Μια δύναμη στενά συνδεδεμένη με το κυβερνών ισλαμικό κόμμα της Τουρκίας, το οποίο, έχοντας ήδη αγκαλιάσει την παλαιστινιακή Χαμάς, θα αποκτούσε ισχυρά ερείσματα για την προώθηση των νεοοθωμανικών, ηγεμονικών του βλέψεων. Από τα μέσα του 2013, οι στρατηγικές φιλοδοξίες της Αγκυρας μετατρέπονται σε σωρό ερειπίων. Το πραξικόπημα του στρατηγού Σίσι στην Αίγυπτο τσάκισε τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, ενώ ο Μπασάρ Ασαντ αποδείχθηκε πολύ ανθεκτικότερος από όσο υπολόγιζε η τουρκική ηγεσία και ολόκληρη η Δύση. Ομως, η προέλαση του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία και στο Ιράκ έφερε στο εδώλιο του κατηγορουμένου την Τουρκία για τη βοήθεια που τόσο απλόχερα προσέφερε στους τζιχαντιστές. Ακόμα χειρότερα, ζωντάνεψε τον χειρότερο εφιάλτη της Αγκυρας, τον οποίο ο Ταγίπ Ερντογάν πάσχιζε να εξορκίσει: την απειλή μιας γενικευμένης κουρδικής εξέγερσης. Αποκαλυπτικός ο Ταγίπ Ερντογάν, δήλωνε ότι «το (κουρδικό) ΡΚΚ και ο ISIS είναι για εμάς το ίδιο πράγμα». Ας τους αφήσουμε, λοιπόν, να βγάλουν τα μάτια τους -και, μεταξύ μας, καλύτερα να έχουμε σύνορα με φανατικούς, έστω, ισλαμιστές, παρά με Κούρδους- ήταν το υπόρρητο συμπέρασμα.

O Ερντογάν σκέφτηκε ότι, από τη στιγμή που ο Ομπάμα διέβη τη μια όχθη του Ρουβίκωνα, εμπλεκόμενος στον συριακό εμφύλιο με τις αεροπορικές επιθέσεις εναντίον του ISIS, κάποια στιγμή θα αναγκαστεί να περάσει και την άλλη όχθη, βάζοντας πλώρη για την ανατροπή του Ασαντ. Και ήρθαν τα πάνω-κάτω όταν η Ουάσινγκτον του κατέστησε σαφές ότι προτεραιότητά της είναι η αντιμετώπιση του ISIS και όχι η ανατροπή του Ασαντ. Προνομιακοί αποδέκτες αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής εκπαίδευσης και βοήθειας, οι Κούρδοι του Βορείου Ιράκ έχουν ήδη αποκτήσει την αυτονομία τους και οι Πεσμεργκά γενναίοι μαχητές τους ήταν οι μόνοι -αλλά με βαρύ τίμημα- που πολέμησαν τους τζιχαντιστές του ISIS, μέχρι να έρθουν τα βομβαρδιστικά του Πούτιν.

Ο «Αττίλας» απέτυχε παταγωδώς

Η γεωπολική περικύκλωση της Τουρκίας, το αντάρτικο πόλεων που έχει ξεκινήσει με μεγάλη επιτυχία από το νέο αίμα των Κούρδων αγωνιστών κατά του Τούρκου του εχθρού, και η εμπλοκή της Αγκυρας σε αμείλικτη σύγκρουση με τους πυρήνες των τζιχαντιστών αναδεικνύει τις συστημικές αδυναμίες της εξωτερικής πολιτικής του σύγχρονου «Αττίλα» σε διεθνές επίπεδο. Η διάσημη στρατηγική λογική της αναβίωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και με τη βοήθεια των σουνιτών τζιχαντιστών, στόχευε τη δημιουργία ενός κράτους-υπόδειγμα για τον σουνιτικό κόσμο του Ισλάμ (που αποτελεί σε μέγεθος το 80% του Ισλάμ σε ολόκληρο τον κόσμο στα πρότυπα μιας νέας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η ανάμειξη της Αγκυρας στις αιματοκυλισμένες εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική απέδειξε πως η γείτων χώρα απέτυχε παταγωδώς να καταστεί ηγέτιδα δύναμη του μουσουλμανικού κόσμου.