Τον Οκτώβριο του 2015, την ώρα που ο Ταγίπ Ερντογαν ανακοίνωνε πως δεν σκόπευε να αλλάξει την ώρα, διατηρώντας τη θερινή, οι πολίτες αντάλλασσαν μεταξύ τους μηνύματα σύγχυσης και χιούμορ στο Τwitter, καθώς τα αυτόματα ρολόγια και οι συσκευές κινητής τηλεφωνίας θα προσχωρούσαν κανονικά στην αλλαγή ώρας. Μάλιστα, είχαν δημιουργήσει και το hashtag#saatkac, που σημαίνει «τι ώρα είναι;».

Δύο χρόνια αργότερα, αυτό το γεγονός αποτέλεσε την κύρια έμπνευση για την Τουρκάλα Ardan Özmenoğlu για να δημιουργήσει το έργο-απάντηση στον Ερντογάν με τον ειρωνικό τίτλο «What’s the time in Istanbul?».

Το συγκεκριμένο έργο, προκάλεσε το ενδιαφέρον των αγοραστών όταν πριν από ένα μήνα περίπου κρεμάστηκε στους τοίχους της Nitra Gallery στο Κολωνάκι και πρωταγωνίστησε στην έκθεση της Özmenoğlu στην Αθήνα με τον ομώνυμο τίτλο: «What’s the time in Istanbul?».

Αν πλησιάσει κανείς κοντά στο έργο, διακρίνει την εξής οφθαλμαπάτη: από τη μια η λέξη «error» φαίνεται ξεκάθαρα και από την άλλη οι αριθμοί 10119 καθρεπτίζονται ανάποδα.

Οφθαλμαπάτες δημιουργούν και τα υπόλοιπα έργα της, καθώς αποτελούνται από αμέτρητα χαρτιά σημειώματος post it, τα οποία είναι ζωγραφισμένα, δημιουργώντας έτσι κυματοειδείς πτυχές και τρισδιάστατο αποτέλεσμα. Αν της ζητούσαν να «κολλήσει» την τέχνη της σε ένα κτίριο στην Τουρκία, εκείνη θα επέλεγε το Antikabir, το μαυσωλείο του Κεμάλ Ατατούρκ στην Αγκυρα.

 

Πολιτικά μηνύματα

Τα έργα της Özmenoğlu είναι στενά συνδεδεμένα με την πολιτική επικαιρότητα. Σε ένα από αυτά απεικονίζεται η Βασίλισσα Ελισάβετ με τσεμπέρι. Μια συνηθισμένη γιαγιούλα χωρίς κορώνα, καπέλο ή ταγιέρ. Ο τίτλος του έργου είναι «Turkish QueenElisabeth». «Γνώρισα την Αρντάν μέσω ενός συλλέκτη στο Ιστανμπούλ», διηγείται η διευθύντρια της Nitra Gallery, Αλίκη Τσιρλιάγκου. «Στην αρχή ήμουν πιο επιφυλακτική, καθώς είναι λογικό οι συλλέκτες να θέλουν να προωθήσουν τους εικαστικούς που προτιμούν. Ομως, όταν είδα τα έργα της, έμεινα με το στόμα ανοιχτό! Αρχικά σκέφτηκα να της κάνω μια ατομική έκθεση στη Nitraτης Θεσσαλονίκης, αλλά, με την απόφασή μας να προχωρήσουμε σε δεύτερο παράρτημα στην Αθήνα, θεώρησα πως έπρεπε να περιμένω το άνοιγμα στο Κολωνάκι», εξήγησε η κ. Τσιρλιάγκου, τονίζοντας πως είναι η πρώτη φορά που η διεθνούς φήμης ArdanÖzmenoğlu εκθέτει στην Αθήνα έπειτα από τη συμφωνία αποκλειστικής συνεργασίας μεταξύ των δύο γυναικών. Μάλιστα, στα άμεσα σχέδιά τους είναι η συμμετοχή στη φετινή ArtAthina και την ArtOnPaper στη Νέα Υόρκη.

«Για εμάς ήταν πολύ σημαντικό να ανοίξουμε τον χώρο μας στην Αθήνα με τη δουλειά της Ardan, καθώς η προσωπική σχέση μας μαζί της είναι συνυφασμένη με τη δραστηριότητά μας στην Κωνσταντινούπολη τα προηγούμενα χρόνια. Ακόμα, είναι δηλωτική για τις δουλειές που θέλουμε να δείχνουμε στον νέο μας χώρο στην Αθήνα: εκτός από Ελληνες, να δίνουμε βήμα και σε διεθνείς δημιουργούς, που συμμετέχουν ενεργά στον εικαστικό διάλογο, συγχρόνως όμως αποτελούν αξιόπιστες επενδυτικές προτάσεις ανερχόμενων καλλιτεχνών για τους συλλέκτες», επεσήμανε σχετικά.

 

Τιμές και κριτήρια

Οι τιμές των έργων που παρουσιάζονται στην τρέχουσα έκθεση της Ardan Özmenoğlu κυμαίνονται από 6.200 έως 13.000 ευρώ. Η διευθύντρια της Nitra Gallery είναι αρκετά ικανοποιημένη από την πρώτη επαφή των Ελλήνων συλλεκτών με τα έργα της Τουρκάλας εικαστικού. «Εχουμε ήδη προσφορές από μεγάλες ιδιωτικές συλλογές, αλλά αυτό που θεωρούμε πολύ σημαντικό είναι ότι επικοινωνούν μαζί μας πολλοί διεθνείς συλλέκτες», αποκάλυψε, υπογραμμίζοντας την ευελιξία της σύγχρονης τέχνης, που την καθιστά κορυφαία κατηγορία.

Για την κυρία Τσιρλιάγκου, η Ardan Özmenoğlu είναι από τα κυρίαρχα ονόματα στη Σύγχρονη Σκηνή της Τουρκίας, συμμετέχει σε κάποιες από τις σημαντικότερες συλλογές της χώρας και έχει εκθέσει διεθνώς εκτενώς με σταθερές συνεργασίες στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, την Ινδία και αλλού, ενώ έχει συμμετάσχει και σε art fairs διατηρώντας σταθερά ανοδική πορεία. «Πιστεύουμε ότι η δουλειά της είναι πολύ δελεαστική και για τους Ελληνες συλλέκτες, καθώς συνδυάζει τρία βασικά πράγματα: ποιότητα και αισθητική, ένα πλούσιο οπλοστάσιο από συλλέκτες και οργανισμούς που έχουν επενδύσει στα έργα της και μια ηλικία τέτοια ώστε να την έχει επιτρέψει να έχει χαράξει μια ξεκάθαρη πορεία, αλλά συγχρόνως είναι πολύ νέα κι έχει ένα δυναμικό μέλλον μπροστά της», τόνισε.

Ενα από τα στοιχεία που παρακίνησε την art dealer και διευθύντρια της Nitra Gallery να προτείνει στους πελάτες της τα έργα της Özmenoğlu είναι ότι είναι φρέσκα από πλευράς τόσο τάσεων στην αγορά όσο και γεωπολιτικής επικαιρότητας, ιδίως με όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα στην Κωνσταντινούπολη.

«Το Club Reina είναι ό,τι είναι για εσάς το Island. Ενα πασίγνωστο νυχτερινό κλάμπ που είναι πόλος έλξης όχι μόνο για τους Τούρκουςμ αλλά και για τουρίστες από όλο τον κόσμο που επισκέπτονται το Ιστανμπούλ. Σοκαρίστηκα με το πρόσφατο τρομοκρατικό χτύπημα... Και μάλιστα δεν ήταν μια απλή ημέρα... Ηταν η αλλαγή του χρόνου!» σχολίασε ταραγμένη η Özmenoğlu.

Ωστόσο, όπως παραδέχτηκε στην «Ε», δεν ήταν σκοπός της να έχουν τα έργα της πολιτικό μήνυμα. «Δεν μου αρέσει να περιορίζω τον θεατή ή να τον τοποθετώ σε στημένα μονοπάτια. Η όλη σύνδεση με το πολιτικό τοπίο στην Τουρκία, τη Μεγάλη Βρετανία και την Ευρώπη ήταν κάτι που έτυχε. Που συνδέθηκε απλώς με την τέχνη μου», ξεκαθάρισε.

Christies Ντουμπάι και εταιρικές συλλογές

Η Ardan Özmenoğlu έχει ήδη κάνει το ντεμπούτο της και στη διεθνή δευτερογενή αγορά. Το 2011 εμφανίστηκε σε δημοπρασία Μοντέρνας Αραβικής, Ιρανικής και Τουρκικής Τέχνης του οίκου Christie’s στο Ντουμπάι το έργο της «God Knows» (2010, νέον, 60x100 εκ.). Αρχικά είχε εκτιμηθεί μεταξύ 3.000 και 5.000 δολαρίων, αλλά πουλήθηκε προς 5.000 δολάρια.

Τρία χρόνια μετά, τον Οκτώβριο του 2014, το έργο της «41 kere» («41 times»), χρονολογίας 2014, είχε εμφανιστεί πάλι σε δημοπρασία σε δημοπρασία Μοντέρνας Αραβικής, Ιρανικής και Τουρκικής Τέχνης του οίκου Christie’s στο Ντουμπάι. Είχε τιμή εκτίμησης 15.000 με 20.000 δολάρια και η τελική του αξία άγγιξε τα 20.000 δολάρια.

«Θα μου άρεσε αν ένας συλλέκτης κρατούσε για πάντα στη συλλογή του κάποιο έργο μου», λέει στην «Ε», με αφορμή το ζήτημα της επενδυτικής διάστασης της αγοράς τέχνης. «Ομως, δεν με ενοχλεί ο όρος “επένδυση”. Αυτό που σίγουρα πιστεύω είναι ότι, όταν αγοράζει κάποιος ένα έργο τέχνης, πρέπει πάνω από όλα να είναι ένα κομμάτι που να του αρέσει πολύ», συμπληρώνει η ArdanÖzmenoğlu.

Από την άλλη πλευρά, μελετώντας κανείς τη μέχρι τώρα πορεία της και αναλύοντάς την με όρους αγοράς, θα κατατάξει την Özmenoğlu στις αναδυόμενες υπογραφές.

Οπως έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερη ανάλυση, οι μεγάλοι οίκοι το τελευταίο διάστημα παρατηρούν αύξηση πελατών από αραβικές και ισλαμικές χώρες με την ιρανική και την τουρκική τέχνη να κατακτούν ολοένα και πιο υψηλή θέση στο χρηματιστήριο τέχνης.

Τον Μάιο του 2006 ο οίκος Christie’s είχε πάρει τη μεγάλη απόφαση να γυρίσει σελίδα στην ιστορία του, λανσάροντας την πρώτη δημοπρασία Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης από τη Μέση Ανατολή, στο νεοσύστατο τότε saleroom στο Ντουμπάι.

Εκτοτε, κατάφερε να πουλήσει αντικείμενα και έργα τέχνης για πάνω από 200 εκατ. δολάρια, αποκτώντας πολύ ισχυρή παρουσία στην περιοχή.

Στην κατηγορία ήρθαν να προστεθούν οι αγοραπωλησίες Μοντέρνας και Σύγχρονης Αραβικής, Ιρανικής και Τουρκικής Τέχνης, που έφεραν ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη στο κομμάτι της Μέσης Ανατολής.

 

Οι αγοραστές

Αρκετά έργα της Özmenoğlu έχουν αποκτηθεί από μεγάλες ιδιωτικές και εταιρικές συλλογές. Οπως η ίδια αποκάλυψε στην «Ε», δημιουργίες της έχει η Unicredit Bank, η Papko, η Huma Kabakci, o Ali Raif Dinçkök, το Μουσείο Istanbul Modern, το ΙδρυμαJan Michalski κ.ά.