Διαψεύστηκαν πανηγυρικά όσοι αμφισβητούσαν πως η κατηγορία Old Master θα κατέγραφε νέα άνοδο στις τελευταίες καλοκαιρινές συναλλαγές, καθώς όχι μόνο δεν έμεινε σταθερή, αλλά κατέγραψε έντονες αυξητικές τάσεις για το επόμενο διάστημα. Οι πρόσφατες αγοραπωλησίες των τελευταίων εβδομάδων στα salerooms των οίκων Christie’s και Sotheby’s στο Λονδίνο έδειξαν άνοδο σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Η όρεξη των αγοραστών έφερε τζίρο ύψους 102.459.875 στερλινών, ποσό που αν το συγκρίνει κανείς με τις αντίστοιχες συναλλαγές του περσινού Ιουλίου, θα παρατηρήσει άνοδο της τάξεως του 16,1%.

Κορυφαίος πίνακας στην απογευματινή δημοπρασία του οίκου Christie’s αναδείχθηκε το έργο του Francesco Guardi (1712-1793) με θέμα τη Βενετία και τη γέφυρα του Rialto. Η τιμή της εκτίμησής του ήταν κρυφή (upon request), ενώ η ζήτηση έδωσε στο ταμπλό την υψηλή τιμή πώλησης των 26.205.000 στερλινών.

Στον αντίπαλο οίκο, τους Sotheby’s, το μεγαλύτερο ποσό χρημάτων δόθηκε για πίνακα του William Turner (Joseph Mallord William Turner, R.A.) «EHRENBREITSTEIN, OR THE BRIGHT STONE OF HONOUR AND THE TOMB OF MARCEAU». Η τιμή της εκτίμησής του κυμαινόταν μεταξύ 17 και 25 εκατ. στερλινών και πωλήθηκε μέσα στα προγνωστικά προς 18.533.750 στερλίνες.

Οι δημοπρασίες των Old Masters συχνά αμφισβητούνται ως προς τις αποδόσεις και τα κέρδη που μπορεί να αποφέρουν στους επενδυτές και αυτό διότι πρόκειται για μια αγορά πολύ πιο «στεγνή» από τις υπόλοιπες. Είναι μια ομάδα έργων τέχνης Αναγέννησης και συχνά θρησκευτικού ή υψηλά ποιοτικού τοπιογραφικού περιεχομένου, που απευθύνεται σε αγοραστές μεγάλων συλλογών, ιδρυμάτων, μουσείων και οργανισμών, από τις οποίες δεν υπάρχουν συχνά πιθανότητες να εμφανιστούν ξανά προς πώληση. Για αυτό και είναι εξαιρετικά αμφίβολη η διαμόρφωση των επιπέδων των τιμών.

Πρόσφατα είχε παρατηρηθεί ότι η αγορά των Old Masters είχε «στεγνώσει».

Ακριβώς επειδή πρόκειται για έργα που φυλάσσονται σε συλλογές από τις οποίες δεν «βγαίνουν» ξανά. Ετσι το επόμενο ερώτημα είναι αν υπάρχει πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο μελλοντικά και με τους ιμπρεσιονιστές, καθότι είναι δύσκολο να βρεθούν.

 

Μια ματιά στο 2011

Σε αντίστοιχη δημοπρασία της κατηγορίας που είχε γίνει στη Νέα Υόρκη πριν από περίπου μία δεκαετία είχε βρεθεί στην κορυφή το έργο του μεγάλου ζωγράφου της Αναγέννησης, Τισιανού, με τίτλο «Μια ιερή συζήτηση: Η Παρθένος με το Παιδί και τους Αγίους Λουκά και Αικατερίνη της Αλεξάνδρειας» (A Sacra Conversazione: The Madonna and Child with Saints Luke and Catherine of Alexandria). Είχε αγοραστεί έναντι 16,9 εκατ. δολαρίων από Ευρωπαίο ιδιώτη συλλέκτη, καταφέρνοντας να ξεπεράσει το εδώ και είκοσι χρόνια ρεκόρ για τον καλλιτέχνη σε δημοπρασία.

 

Τράπεζες και μουσεία βασικοί παίκτες

Θερμοί επενδυτές της κατηγορίας των Old Masters είναι τα μεγάλα μουσεία και ο τραπεζικός κλάδος. Δυνατή συλλογή Old Masters διαθέτει τόσο η ING όσο και η Deutsche bank, αν και την τελευταία δεκαετία εστιάζουν περισσότερο σε έργα σύγχρονης τέχνης.

Τη μεγάλη διαφορά είχε κάνει το 2013 η HSBC, όταν είχε ρευστοποιήσει δύο κορυφαία έργα του Canaletto», το έργο «Piazza San Marco,Venice» και το «The Grand Canal and the Rialto Bridge, Venice». Είχαν πουληθεί σε δημοπρασία Old Master αγγίζοντας τιμή πώλησης 10 εκατ. στερλίνες. Το ενδιαφέρον της ιστορίας είναι πως και οι δύο πίνακες του Canaletto είχαν αρχικά ανακαλυφθεί από τον John Furnel Tuffen, έναν αυτοδημιούργητο τραπεζίτη του 18ου αιώνα. Τους είχε διαλέξει για τη συλλογή του και το 1818 τους πούλησε στην οικογένεια Lyson. Εκεί παρέμειναν για τις επόμενες πέντε γενιές, μέχρι το 1939, οπότε μπήκαν σε ένα αλισβερίσι αγοραπωλησιών για να καταλήξουν στους τοίχους της Safra Republic Holding, της οποίας ο ιδιοκτήτης είχε αγοράσει τους δύο πίνακες το 1997 σε δημοπρασία. Η Safra Republic Holding μετονομάστηκε το 2000 σε HSBC.

Από τον χώρο των μουσείων το Metropolitan διαθέτει μια πολύ δυνατή συλλογή, την οποία είχε εμπλουτίσει το 2011 με την αγορά του «Jupiter and Juno». Το είχε «χτυπήσει» στη δημοπρασία Old Master Drawings, του οίκου Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, έναντι 782.500 δολαρίων.

 

Το story με τον πλαστό Turner

Το 2012 τρεις πίνακες του μεγάλου θαλασσογράφου J.M.W. Turner είχαν κριθεί πλαστοί. Πρόκειται για το διάσημο «Beacon Light» και άλλα δύο έργα, το «Of Margate» και το «Margate Jetty». Και οι τρεις πίνακες όταν κρίθηκαν πλαστοί κρέμονταν στο Εθνικό Μουσείο της Ουαλίας. Ανήκαν στις αδελφές Davies: την Gwendoline και τη Margaret, οι οποίες είχαν χτίσει μια τεράστια συλλογή έργων τέχνης με σπουδαία κομμάτια του 19ου και του 20ού αιώνα. Οταν το 1951 η Gwendoline πέθανε, η αδελφή της δώρισε μαζί με άλλα έργα αυτούς τους τρεις πίνακες στο Εθνικό Μουσείο της Ουαλίας. Ξαφνικά το 1955 κρίθηκαν πλαστοί. Τα έργα ξεκρεμάστηκαν και άρχισαν να εξετάζονται λεπτομερώς από ειδικούς. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες λένε πως το «Beacon Light» ήταν ανάμεσα σε έργα που είχε δώσει ο ίδιος ο Turner στην οικονόμο του, τη Sophie-Caroline Booth, με την οποία είχε ερωτικό δεσμό. Η Booth είχε έναν γιο από τον πρώτο της γάμο. Τον John Pound. Το 1922 ο Pound πούλησε μέσω του οίκου Christie’s το «Beacon Light». Είχε πουληθεί μάλιστα ως αριστούργημα του Turner. Αγοράστριες ήταν οι αδελφές Davies, οι οποίες «χτύπησαν» τον πίνακα για 2.625 λίρες. Οι τρεις πίνακες εξετάζονταν αδιάκοπα για χρόνια και με όλες τις επιστημονικές μεθόδους. Ιστορικοί τέχνης και αναλυτές διατύπωσαν διάφορες γνώμες πάνω στην αυθεντικότητα των έργων και την τεχνοτροπία του Turner. Επειτα από πρόσφατες αναλύσεις με ακτίνες Χ τα έργα τελικά κρίθηκαν αυθεντικά. Γεγονός που προκάλεσε αναταραχές στην αγορά. Ενας από τους ειδικούς της ζωγραφικής του Turner δήλωσε στο BBC: «Συχνά αλλάζουμε γνώμη όταν έχουμε τις κατάλληλες αποδείξεις». Ωστόσο παραμένει άλυτο μυστήριο ο λόγος για τον οποίο οι πίνακες κρίθηκαν πλαστοί, εφόσον προέρχονταν από γνωστή συλλογή, αλλά κυρίως οι λόγοι για τους οποίους πέρασαν τόσες δεκαετίες ώστε να αποδειχθεί η γνησιότητά τους.

£26.205.000

Ο κορυφαίος σε τιμή πώλησης πίνακας του Francesco Guardi στην τελευταία δημοπρασία του οίκου Christie’s.

 

£18.533.750

Στον αντίπαλο οίκο, τους Sotheby’s, το μεγαλύτερο ποσό χρημάτων δόθηκε για τον πίνακα του William Turner.