Το ολοένα και πιο χαώδες σκηνικό στην οικονομία  και πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας, υπό τη σκιά ενός hard Brexit, σε συνάρτηση με τις εξελίξεις σε ΗΠΑ έφεραν νευρικότητα στις επενδύσεις πολυτελών αγορών και το Χρηματιστήριο έργων τέχνης.

Μια γρήγορη ματιά στα στατιστικά της δευτερογενούς αγοράς στο Ηνωμένο Βασίλειο αρκεί για να επιβεβαιώσει τα παραπάνω.  Σύμφωνα με την Artprice, η αγορά τέχνης το τελευταίο εξάμηνο του 2016, κατέγραψε πτώση σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2015. Η βασική αιτία όπως συμπέραναν οι καλά μυημένοι στον κλάδο ήταν το κρίσιμο δημοψήφισμα περί παραμονής της Μεγάλης Βρετανίας στην Ευρωζώνη κι η μεγάλη ανατροπή με το ηχηρό «OUT».

Τρανό παράδειγμα, ήταν, η μεγάλη κατρακύλα σε μία από τις πιο ισχυρές κατηγορίες στο διεθνές χρηματιστήριο τέχνης. Σε δημοπρασία Μοντέρνας Τέχνης & Ιμπρεσιονιστών,  του οίκου Christie’s στο Λονδίνο, καταγράφηκαν τα χειρότερα χαμηλά στην ιστορία του οίκου τα τελευταία δέκα χρόνια.

Πολλοί απέδιδαν το σοκ περισσότερο σε ψυχολογικά αίτια και χαμηλή διάθεση για αγορές λόγω της μεταβολής του πολιτικού και οικονομικού κλίματος. Ο τζίρος της δημοπρασίας είχε πέσει από τις προσδοκίες των 48,7 εκατ. στερλινών στις 32,8 εκατ. στερλίνες καταγράφοντας πτώση της τάξεως του 64% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Ενα από τα μεγάλα «θύματα» ήταν και ο πίνακας του Claude Monet με θέμα τον Σηκουάνα. Παρά το γεγονός ότι ήταν ένα από τα πιο περιζήτητα φαβoρί του sale, έμεινε απούλητος υπό την τακτική της κρυφής εγγύησης. Η τιμή του είχε εκτιμηθεί μεταξύ 4,5 και 6,5 εκατ. στερλινών.

Γύρισμα;

Ωστόσο, στις τελευταίες συναλλαγές του 2016 και τα πρώτα buy-sell του ’17 έφεραν γύρισμα στο έδαφος των luxury investments και τα βρετανικά bidding rooms της αγοράς τέχνης, γεγονός που οφείλεται κυρίως στην πτώσης της στερλίνας. Aπό τον Ιούνιο του 2016, η βρετανική λίρα κατέγραφε πτώση 19% έναντι του δολαρίου και 12% έναντι του ευρώ, παρακινώντας όλο και περισσότερους επενδυτές και συλλέκτες να προβούν σε αγορές. Κατηγορίες όπως Old Masters, Σύγχρονη Τέχνη, Συλλεκτικό έπιπλο και Design, καθώς και η Diamond Market είδαν άνοδο στον τζίρο, υπεραξίες και hammer prices που έφεραν ρεκόρ. Η Paddle8 που εστιάζει στο online trading ανέφερε, πως, ακόμα και η δύσκολη αγορά της κατηγορίας Γλυπτών και Αντίκας σημείωσε καλές πωλήσεις το τελευταίο διάστημα χάρη στην πτώση του αγγλικού νομίσματος.

Ακόμη, οι αναλυτές έβλεπαν ράλι λόγω Brexit όσον αφορά τις αναδυόμενες αγορές.  Ασία,  Αφρική και Μέση Ανατολή αναμένεται να δουν τις αγορές τους να καλπάζουν έπειτα από ένα χρονικό διάστημα, καθώς αναμένεται μετατόπιση επενδυτικής εμπιστοσύνης, γεγονός που θα τονώσει ακόμη περισσότερο τα emerging markets. Ο οίκος Sotheby’s στην Ασία το πρώτο εξάμηνο του ’16 είχε ήδη καβατζάρει 461,5 εκατ. δολάρια (3,6 δις. δολάρια Χονγκ Κονγκ) σημειώνοντας άνοδο της τάξεως του 22% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή χρονιά και +145% σε σχέση με τα προγνωστικά.

Παρομοίως, λίγο πριν την αλλαγή του έτους, το «Sale of African & Oceanic Art» έκανε τζίρο 8 εκατ. ευρώ, ενώ η ρευστοποίηση της ιδιωτικής συλλογής Viviane Jutheau, Comtesse de Witt άγγιξε το ποσό των 2,6 εκατ. ευρώ, επιτυγχάνοντας ποσοστό πώλησης by lot 83%, με τα σενάρια που θέλουν την Αφρικανική Τέχνη μία από τις αναδυόμενες αγορές για το 2017, να φουντώνουν.

Στην αγορά διαμαντιών, οι επενδυτές αποκόμισαν σημαντικά κέρδη ενώ το ταμπλό του οίκου Sotheby’s, στην τελευταία δημοπρασία του ’16, άγγιξε τα 29,7 εκατ. δολάρια.

Για rebound έκαναν λόγο και οι έμποροι υψηλής ωρολογοποιίας οι οποίοι αποδίδουν την άνοδο της αγοράς στην τονωμένη κίνηση που παρατηρήθηκε στο Λονδίνο κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg ανέφερε χαρακτηριστικά πως brands όπως Rolex και Audemars Piguet προσέλκυσαν πελατειακό κοινό από Μέση Ανατολή, ΗΠΑ και Κίνα, εκμεταλλευόμενο σαφώς, την πτώση της Στερλίνας. 

Νέες ανησυχίες από Μέι

Οι πρόσφατες δηλώσεις της Τερέζα Μέι που ερμηνεύτηκαν από τον διεθνή Τύπο και από καταξιωμένους αναλυτές αγορών ως τελεσίγραφο για Hard Brexit, άπλωσαν νέο κατήφορο για τη στερλίνα με πτώση μεγαλύτερη από 1,2% έναντι δολαρίου και ευρώ – μία από τις χαμηλότερες ισοτιμίες του τελευταίου διαστήματος.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον κόσμο των πολυτελών επενδύσεων και της αγοράς τέχνης;, έχουν ήδη αρχίσει να αναρωτιούνται οι brokers που βλέπουν σύγχυση στα salerooms  και τα γραφεία των diamonds και art funds. Από τη μία παρατηρείται το φαινόμενο επιθετικών αγορών λόγω της πτώσης της Στερλίνας  με όλους τους ξένους να προτιμούν το Λονδίνο για την απόκτηση κάποιου asset (πίνακες ζωγραφικής, διαμάντια, συλλεκτικά αυτοκίνητα, σπάνιο κρασί, κ.ο.κ.), από την άλλη, η αγορά συμπυκνώνεται. Επομένως οι τιμές δεν αναμένεται να αυξηθούν. Γεγονός που φέρνει νέες ανησυχίες σε πωλητές και δημοπράτες.  

Στον αντίποδα

Αρκετοί είναι εκείνοι που επιμένουν να βλέπουν στο βάθος μια περίοδο ευνοϊκή για αυτό που ονομάζεται «big economy»  και αφορά στις μεγάλες επενδύσεις και ισχυρές αγορές συμπεριλαμβανομένων των Luxury Investments και Art Market. Αν τώρα, το Λονδίνο διανύει το πρώτο σοκ στην ροή των αγορών, αυτό ενδεχομένως να χτίσει ένα τεράστιο έδαφος ευκαιριών, με την οικονομία του Λονδίνου, όχι μόνο θα διατηρείται αλλά να βιώνει και άνοδο.

Σε αυτή την άνοδο είναι που θέλουν να είναι παρόντες παίκτες όσοι δραστηριοποιούνται στο εμπόριο πολυτελών ειδών και έργων τέχνης. Αρκεί να θυμηθεί κανείς τα όσα ανέφερε η Apollo λίγο πριν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Επέμενε πως η κατάσταση δεν θα είναι χειρότερη για την αγορά τέχνης και οι βρετανοί dealers δεν θα βρεθούν σε χειρότερες συνθήκες αν το Ηνωμένο Βασίλειο προχωρήσει σε Brexit.